`Een Kamer was het van onvervulde beloften'

De vertrekkende leden van de Tweede Kamer gaan heen met gemengde gevoelens. Winny de Jong komt bij het afscheid niet eens opdagen, Leen van Dijke viel uit de boot.

Het was de 252ste dag van haar bestaan, maar nu al was het afgelopen voor de Tweede Kamer die op 15 mei vorig jaar was verkozen. ,,Te kort om de leden in de gelegenheid te stellen hun ambities en idealen te verwezenlijken'', concludeerde Kamervoorzitter Frans Weisglas (VVD) lankmoedig. Hij had vooral het oog op de twee fracties die `politieke vernieuwing' in het vaandel hadden: de LPF (26 zetels) en Leefbaar Nederland (twee zetels).

De voorzitter had een vriendelijk afscheidswoord voor alle 46 Kamerleden die vandaag, wanneer de vorige week verkozen Kamer voor het eerst bijeenkomt, niet terugkeren: de talrijke vertrekkende LPF'ers, van wie sommigen nauwelijks een bijdrage hebben geleverd aan het Kamerwerk, net zo goed als voor de vaak relatief onbekende backbenchers van de omvangrijke CDA-fractie, die gauw hopen terug te keren wanneer hun voorlieden in een nieuw kabinet plaatsnemen.

Voor allen was er beschaafd applaus van de rest van de Kamer. Ook voor Winnie de Jong (ex-LPF), van wie de Kamervoorzitter zei ,,dat u weinig aan het woord bent geweest, maar wel veel van u hebt doen spreken''. De Jong was een der (ex-)LPF'ers die niet persoonlijk naar de laatste vergadering van deze Kamer waren gekomen, net als onder andere Ferry Hoogendijk en Harry Wijnschenk.

Er gingen ook gevestigde namen definitief weg: ex-Groenlinksleider Paul Rosenmöller, ex-minister Tineke Netelenbos (PvdA) en ex-minister Annemarie Jorritsma (VVD). Ook verloor de Kamer opnieuw twee staatsrechtelijk deskundige leden: Jan te Veldhuis (VVD) en Gerrit Jan van Oven (PvdA). Het door de snelle politieke verschuivingen en verjonging van kandidatenlijsten snel afnemende aantal leden met staatsrechtelijke ervaring is een bron van zorg in de Kamer.

Er waren er die met duidelijke tegenzin vertrokken. Leen van Dijke viel uit de boot omdat de kandidaat onder hem (Tineke Huizinga) met voorkeurstemmen in de driemansfractie van de ChristenUnie was gekozen. Het vertrek viel deze grondlegger van de ChristenUnie zichtbaar zwaar. Dat gold overigens ook voor de nestor onder de vertrekkers, de reeds sinds 1978 in de Kamer vertoevende VVD'er Jan Dirk Blaauw, die als oudste een korte speech mocht houden. Tegen zijn wil stond hij bij de jongste verkiezingen op een onverkiesbare plaats.

Kamervoorzitter Weisglas deed zijn best om deze kortlevende Tweede Kamer toch een eervol plaatsje in de parlementaire geschiedenis te geven. ,,U had elkaars gezelschap niet uitgezocht, maar bent toch vorig jaar voor vier jaar met elkaar aan boord gegaan'', aldus Weisglas, doelend op de sfeer van animositeit zoals die vooral in het begin tussen de LPF en andere fracties bestond. ,,Niet altijd was er overeenstemming over wat in deze periode de hoogte- en dieptepunten waren.''

Hoewel de LPF bij de jongste verkiezingen terugliep van 26 naar acht zetels, en Leefbaar Nederland zelfs geheel uit de Kamer verdwijnt, heeft de oude Kamer wel degelijk iets opgeleverd voor de politieke cultuur, stelde Weisglas vast. Hij noemde het toegenomen `dualisme', waarbij coalitiefracties zich vrijer opstellen ten opzichte van het kabinet. En ook de ,,verrassende coalities'' die zich soms bij stemmingen openbaarden, en waarbij soms zelfs LPF en SP samen optrokken.

Toepasselijk was het langste, hardste en breedste applaus gisteren dan ook voor een vertrekkende vernieuwer van mei 2002: Fred Teeven van Leefbaar Nederland, die de afgelopen maanden links en rechts respect en sympathie heeft gewekt. In het huldeblijk aan hem openbaarde zich het gevoel van spijt bij veel Kamerleden – over een onvervulde belofte.

    • Raymond van den Boogaard