De wortels van pijn en verdriet

Er zijn dit jaar weer veel Argentijnse films op het International Film Festival Rotterdam. `Extraño' dingt mee naar een VPRO Tiger Award.

De voorhang scheurt. Zo lijkt het als de hoofdpersoon van Extraño, een man van een jaar of veertig, in een bus zit en wij met hem mee naar buiten kijken. Hij ziet alles, maar hij benoemt het niet meer, het dient geen doel meer. Het is alsof hij er afscheid van genomen heeft. Extraño is het speelfilmdebuut van Santiago Loza (32), die eerder documentaires maakte en ook toneelstukken schrijft.

Vindt u dat er veel of weinig gebeurt in `Extraño'?,,Het verhaal is simpel, maar de gemoedstoestand van de hoofdrolspeler is heel complex.''

Die hoofdrolspeler is een man die niet meer werkt, bij zijn zuster woont, niet veel zegt. Zelfs een beslissing over het aan- of uitdoen van het licht laat hij aan anderen over.

,,Het is hem allemaal te veel geworden. Alles gaat voorbij, is vluchtig. Hij kan er niets meer mee.''

Is deze man in de verte verwant met de goddelijke gast uit Pasolini's Teorema?

,,Toen ik de film af had, heb ik daar wel even aan gedacht. Maar in Teorema gaat het om het blootleggen van de hypocrisie van een bourgeois familie. Bij mij gaat het over tederheid. De stilte van de hoofdpersoon wordt een bedding voor de stem van anderen.''

Heeft de crisis waarin de man verkeert iets te maken met de economische crisis in Argentinië?

,,Toen ik begon te filmen barstte de crisis net los. Ik raakte vertwijfeld. Moest ik niet mijn camera op de schouder nemen en op straat gaan filmen? Heeft het wel zin om deze film te maken? Pas een jaar later begreep ik de noodzaak van Extraño weer. We zijn gebombardeerd met beelden van de crisis, op de televisie en in documentaires. Het was een soort visueel geweld. Ik zie het als mijn plicht om via kleine details de wortels van de pijn en het verdriet te onderzoeken. De crisis is ook een spirituele crisis.''

De Argentijnse cinema bloeit. Waarom gebeurt dat juist nu?

,,Het is heel vreemd. Misschien kunnen er hier nu alleen nog films gemaakt worden omdat het coproducties zijn. Er komt wat geld van buiten binnen. Daarnaast voelen veel jonge filmmakers juist nu de noodzaak om te vertellen. Het is hun vorm van op straat op de pannen slaan. Ik zie mijn films en toneelstukken als stille schreeuwen. De mens kan het niet verdragen constant onderdrukt te worden.''

Wat wilde u met die scène in de bus?

,,De man voelt dat de dingen hun zin verliezen, hun intensiteit. Het beeld wordt in de film soms helemaal zwart, soms wit. Het licht valt uit. Het geluid verdwijnt. Misschien is wat nu in Argentinië gebeurt een signaal voor wat de rest van de wereld te wachten staat. Ik moet denken aan een uitspraak van Buñuel. `We leven niet in de beste van alle mogelijke werelden.' Dat wilde hij aan iedereen duidelijk maken.''

In de film gaat het over dood en zelfmoord maar er is ook een vrouw zwanger en wordt een kind geboren. U vertelt expres niet of het een jongen of een meisje is.

,,Ik wilde benadrukken dat helemaal in het begin een menselijk leven nog vol mogelijkheden is.''

Extraño is op het IFFR te zien op 30 en 31 jan en 1 febr. Inl. 010-8909000 of www.filmfestivalrotterdam.com