Aidsprogramma VS: ook condooms en goedkoop medicijn

Aidsactivisten reageerden met scepsis, religieuze groepen in de VS met afschuw, farmaceuthische bedrijven met verontwaardiging. De aankondiging van de Amerikaanse president Bush in zijn State of the Nation toespraak dat de VS hun bijdrage aan de aidsbestrijding de komende vijf jaar verdriedubbelen van 5 tot 15 miljard dollar, is niet overal in goede aarde gevallen. Ook de Afrikaanse landen die het meeste van het initiatief profiteren, reageerden gereserveerd.

Bush kondigde de uitbreiding van het Amerikaanse aidsprogramma dinsdag aan als ,,een daad van barmhartigheid'' om ,,een ernstige en aanhoudende crisis in het buitenland'' te bedwingen. Hij zei dat het programma ,,zeven miljoen nieuwe aidsbesmettingen zal voorkomen, voorziet in de behandeling van ten minste twee miljoen mensen met levensverlengende medicijnen, en zorg zal bieden voor miljoenen mensen die aan aids lijden en aan kinderen die wees zijn geworden door aids.'' De president wees er ook op dat de kosten van aidsremmers de laatste jaren dramatisch zijn gedaald van 12.000 tot 300 dollar per jaar. ,,De geschiedenis heeft zelden zo'n kans geboden om zoveel te doen voor zoveel mensen.''

Het programma richt zich vooral op Afrika en het Caraïbisch gebied. Dertien landen zouden ervan profiteren: Zuid-Afrika, Botswana, Namibië, Mozambique, Zambia, Oeganda, Tanzania, Kenia, Ethiopië, Nigeria, Ivoorkust, Haïti en Guyana.

Gisteren werd pas duidelijk dat Bush met delen van het programma op de lange tenen gaat staan van sommige van zijn trouwste supporters. In een toelichting verklaarde Anthony Fauci, hoofd van het National Institute of Allergy and Infectious Diseases, dat van het Amerikaanse geld ook condooms zullen worden gekocht en goedkope aidsremmers die gemaakt zijn in India. Conservatieve groeperingen in de VS vrezen dat het verstrekken van condooms tot losbandigheid leidt. Zij zien onthouding als de beste aidspreventie.

Farmaceuthische bedrijven in de VS zijn tegen de productie van goedkope aidsremmers in ontwikkelingslanden, omdat daarmee hun octrooien worden geschonden en hun omzet wordt geschaad. Voor dat standpunt vonden ze in het verleden bij de regering-Bush altijd steun. Vorige maand nog blokkeerde de Amerikaanse regering een voorstel van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) om de aankoop van goedkope drugs door ontwikkelingslanden toe te staan.

Aidsactivisten betwijfelen of er van het uitgebreide aidsprogramma veel terecht komt. Ze wijzen erop dat maar een miljard dollar naar het mondiale aidsfonds gaat en dat de VS op het terrein van aidsbestrijding een traditie hebben in het niet nakomen van beloften. Ze vragen zich ook af het plan wel ooit de goedkeuring van het Congres zal krijgen. Met het eerste, bescheidener plan voor vijf miljard dollar heeft het Congres nog niet ingestemd.

Ministers uit Zuid-Afrika en Kenia noemden Bush' geste ,,een druppel op een gloeiende plaat''. Volgens de Verenigde Naties is vanaf het jaar 2005 zeker 10,5 miljard dollar per jaar nodig om de aidsepidemie het hoofd te bieden. Verspreid over de hele wereld zijn 42 miljoen mensen besmet, van wie 29,4 miljoen in Afrika.