Financiën verdelen CDA en PvdA

PvdA en CDA staan aan het begin van wat weleens een lange formatieperiode kan worden. Welke problemen komen zij zoal tegen? Vandaag: de sociaal-economische hobbels.

Bij het CDA zijn ze er helemaal klaar voor. Met vereende krachten heeft de 44 personen tellende fractie een document van veertig pagina's samengesteld met verschillen in opvatting tussen de christen-democraten en de Partij van de Arbeid. ,,Een inventarisatie', heet het in de wandelgangen. En vanzelfsprekend bedoeld om oplossingen te vinden, niet om problemen te benadrukken.

Bij de PvdA zijn ze nog niet zover. De sociaal-democraten zoeken vooralsnog de overeenkomsten en ,,proberen de sociale kant van het CDA naar boven te halen', zoals een Kamerlid het noemt.

Eén ding is zeker: CDA en PvdA zullen nog een hele dobber krijgen aan het sluiten van compromissen op financieel-economisch en sociaal-economisch terrein. Niet alleen verschillen de partijen van mening over hoe de overheidsfinanciën zich de komende jaren moeten ontwikkelen, ook op werkgelegenheidsvraagstukken en sociaal beleid zijn nog wel wat hobbels te nemen.

Gezien de verslechterde economische situatie is hard ingrijpen in de rijksbegroting haast onvermijdelijk. Het CDA had al een bezuinigingsprogramma van 7,5 miljard euro opgesteld, de PvdA was `blijven steken' op netto 2,5 miljard. ,,Er gaapt nu al een gat van vijf miljard tussen ons en de PvdA. Dat wordt met de nieuwe cijfers alleen maar erger', zegt een CDA-woordvoerder.

In totaal, zo adviseert een groep topambtenaren, moet er voor 14 miljard euro bezuinigd worden om de begroting in 2007 weer in evenwicht te krijgen. Het CDA vindt aflossing van de schuld noodzakelijk om de kosten van de vergrijzing in de toekomst beter te kunnen dragen.

Bovendien, zo zegt een CDA-woordvoerder, moet Nederland zich aan internationale verplichtingen houden die bepalen dat de begroting in 2006 op, of in elk geval dichtbij, een evenwicht moet zitten. Bij de PvdA respecteert men de internationale afspraken, maar zijn er `genuanceerdere gedachten' over de aflossing van de schuld. Kamerlid Crone: ,,Als we de economie nu een goede impuls geven, creëren we de meevallers voor het volgende kabinet, Bos I.'

Op het gebied van de werkgelegenheid zijn de verschillen groot. Weliswaar zeggen beide partijen de banenmachine weer op gang te willen helpen – de verwachting is nu dat er zonder aanvullend beleid dit en volgend jaar 150.000 werklozen bijkomen – maar over de manier waarop bestaat onenigheid. Waar het CDA in het regeerakkoord samen met de VVD voor ongeveer drie miljard aan loonsubsidies, belastingkortingen en dergelijke wegsneed, wil de PvdA juist extra investeren in Melkertbanen, belastingkortingen voor werkgevers die laagbetaald personeel in dienst nemen en jongeren én ouderen (55-plussers) aan een baan helpen, al dan niet gesubsidieerd. Om meer laagbetaalde banen te krijgen, wil de PvdA de arbeidskorting (belastingaftrek voor werkenden) gericht voor de lage en middeninkomens inzetten. Het CDA wil ook iets doen aan de korting, maar ook voor de hogere inkomens.

Het CDA wil uitkeringsgerechtigden die de stap naar een betaalde baan maken helpen door veel gemeentelijke inkomensafhankelijke regelingen af te schaffen. Zo wordt het gat tussen uitkering en een `gewoon' inkomen groter. Dit vermindert de zogeheten armoedeval. De PvdA gebruikt de arbeidskorting om werk aantrekkelijker te maken, maar wil tegelijkertijd de gemeentelijke inkomensafhankelijke regelingen in stand houden.

Ander geschilpunt is de WAO. Het CDA kiest voor de harde lijn en wil WAO'ers met psychische klachten per definitie uit de arbeidsongeschiktheidsverzekering houden. Ook wil het CDA de boete voor werkgevers die veel WAO'ers `veroorzaken' pas afschaffen als blijkt dat een nieuw WAO-stelsel daadwerkelijk effect heeft. Dat geldt ook voor de verhoging van de WAO-uitkeringen. De PvdA staat juist op het standpunt dat het advies dat werkgevers en werknemers vorig jaar in SER-verband opstelden integraal moet worden overgenomen. Dat betekent een directe verhoging van de uitkering en het direct afschaffen van de werkgeversboete.

Ook over het invoeren van een zogenoemde partnertoets, waarbij de hoogte van de uitkering afhankelijk wordt gemaakt van het inkomen van de partner, zijn PvdA en CDA verdeeld. De PvdA is pertinent tegen, het CDA ,,overweegt' de partnertoets wel in te voeren.

Dat de problemen overwonnen zullen worden, daar zijn PvdA en CDA het op voorhand voorzichtig over eens. Oplossingen op bijvoorbeeld het terrein van de Melkertbanen liggen in het verschiet. Waar het CDA de banen wil afschaffen en wil omzetten in `normale' banen, kiest de PvdA voor `modernisering' van de Melketiers. Als het totaal aantal gesubsidieerde banen gehandhaafd blijft, zou de PvdA wel willen meewerken aan omzetting van de Melkertbanen.

Hulp van buitenaf, van rekenmeesters van De Nederlandsche Bank en het CPB, wordt door beide partijen niet uitgesloten ,,Maar het zal moeilijk worden om het binnen twee maanden af te ronden', aldus een PvdA'er.

Dit is het eerste deel van een serie over overeenkomsten en verschillen tussen CDA en PvdA.