Nieuw ballet van Hans van Manen subtiel en tijdloos

Het Nederlands Dans Theater mag dan wel in een fase zitten waarin men driftig zoekt naar een nieuwe koers en een nieuwe artistieke inspirator, op het toneel is er van enige onzekerheid niets te bespeuren. Het nieuwe programma Contrasting Visions is weer een overtuigend statement van de kracht en schoonheid die de danskunst kan hebben.

Tussen Jirí Kyliáns vrij recente en intrigerende Click-Pause-Silence (2000) en zijn imponerende meesterwerk Psalmensymfonie (1978) staat de nieuwe creatie Monologue, Dialogue van Hans van Manen, gezichtsbepalend NDT-choreograaf van het eerste uur. Wie een totaal nieuwe van Hans van Manen verwacht, zal teleurgesteld worden en wellicht ietwat kregelig constateren dat het nieuwe werk veel herkenbare elementen uit eerdere Van Manens in zich heeft. Ik behoor niet tot diegenen.

Van Manen is geen choreograaf die ten koste van alles wil provoceren, geen choreograaf die achter de waan van de dag aan loopt om als eigentijds beschouwd te worden. Van Manen weet precies wat hij met dans vertellen wil. Hij heeft zijn eigen, glasheldere taal en vorm waarin hij telkens weer nieuwe facetten weet te vinden, en zo vertrouwde thema's van andere accenten voorziet.

Als het doek opengaat, staan de drie mannen en drie vrouwen in Monologue, Dialogue in een kluitje bij elkaar. Zij lijken in een rustige discussie gewikkeld waaruit één vrouw, Shirley Esseboom, zich losmaakt om een solo te dansen, waarin zij heftig gesticulerend de ruimte in bezit neemt, zich vooral verplaatsend langs de rand van een grote lichtcirkel op de grond. Ze daagt uit, geeft commentaar, sputtert verontwaardigd tegen. Tot ze gestopt wordt door een man (Patrick Marin) en de snelle monoloog verandert in een verstilde dialoog waarin de twee lichamen elkaar aarzelend aanvullen. Dat eerste paar wordt vervangen door een tweede, Nancy Euverink en Václav Kunes. Ook daar begint de vrouw met een monoloog, maar meer vastbesloten om zich duidelijk als zelfstandig individu te exposeren. De benen giechelen, de romp golft genotvol en de armen worden uitgespreid, tot de man zich manifesteert en er een dialoog vol onverwachte overgave ontstaat.

De derde vrouwelijke monoloog, van Sol León, is volstrekt anders. Daar staat een vrouw die minder verwacht en weet dat zij op zichzelf moet vertrouwen. De dialoog die volgt met Lukás Timulak heeft het karakter van twee monologen waarin de partners elkaar wel vinden maar toch onafhankelijk blijven. De samenhang tussen muziek, ruimte en dans is in de nieuwe Van Manen heel hecht en geeft het werk een tijdloos karakter. Het heeft bovendien zoveel schoons, subtiele inventiviteit en gelaagdheid in menselijke relaties dat ik er weer volstrekt door meegevoerd werd, ook al is het dan niet vernieuwend.

Voorstelling: Contrasting Visions van Nederlands Dans Theater 1. Nieuw werk: Monologue, Dialogue van Hans van Manen. Muziek: J.S. Bach en D. Scarlatti. Decor: Keso Dekker. Reprises: Click-Pause-Silence en Psalmensymfonie van Jirí Kylián. Gezien 23/1 Lucent Danstheater, Den Haag, Tournee t/m 18/2. Inl (070) 8800 100 of www.ndt.nl

    • Ine Rietstap