Hildesheim

Een kromgetrokken foto aan de muur, in een restaurantje op het vliegveld van Hildesheim. Dit soort foto's zie je wel vaker hangen in Duitse vliegveldrestaurants. Vaak weggestopt in een nis, achter een deur, of in een biljartzaaltje, waar alleen maar vaste klanten komen. Ze worden niet prominent en trots tentoongesteld, zoals in Engeland en de VS. Laat staan dat ze worden opgehangen in een verlichte vitrine, compleet met medailles en buitgemaakte parafernalia.

Uit de foto's eromheen blijkt dat de foto genomen is in Noord-Afrika, in de tijd van veldmaarschalk Rommel, en de slag om El Alamein. Waarschijnlijk gaat het om een transportvlucht over zee, want de mannen dragen zwemvesten.

Fascinerend aan de foto zijn de drie gezichten. De linker man is duidelijk een toegewijd officier, een nazi. Zelfverzekerd kijkt hij in de lens van de Leica: een hautaine lach, met neergetrokken mondhoeken. Overtuigd van de superioriteit van zijn volk en de krijgsmacht waarvan hij deel uitmaakt, gaat hij op missie. Geen twijfel, geen `second thoughts', geen spoor van onzekerheid. De eindoverwinning is voor hem een feit.

Onzekerheid is evenmin te bespeuren bij de vlieger rechts. Diens houding is echter gebaseerd op iets anders dan politieke overtuiging: dit is een technocraat, een vakman, een toegewijd piloot. Vastbesloten, de ogen strak gericht op de horizon voert hij zijn taak uit. Het maakt hem niet uit waar hij heen moet vliegen, of wie daar gedood moet worden: hij gaat, en hij gaat zoals het moet. Precies op koers en hoogte. Dat is zijn werk, daar is hij goed in, en voor moeilijke vragen moet je elders zijn.

De man in het midden was duidelijk liever op zijn boerderij of in zijn bakkerij gebleven. Maar nu hij toch moet, enfin, dan moet het maar. Suffig, dommig, gelaten, maar toch met een lichte scepsis. Hij straalt als enige twijfel uit over de hele onderneming. In zijn gemelijke gelaatsuitdrukking zijn de eerste signalen te zien van het immense debacle, dat het Duitse volk een paar jaar na het maken van deze foto door gaat maken. Hij heeft zijn hand al op de rugleuning voor hem gelegd, alsof hij zich schrap zet voor de klap die komen gaat.

Er moet nog een vierde man zijn: de man die de foto genomen heeft. De navigator waarschijnlijk, want die zat doorgaans voorin, in de glazen neus van het vliegtuig. Jammer dat zijn ideeën over de onderneming niet meer te achterhalen zijn.

    • Goof Bakker