Fantastische verhalen van arme Brazilianen

De Braziliaanse film `Javé Valley' is een van de twee kandidaten voor een Tiger Award die ondersteund werd door het Hubert Bals Fonds, dat films uit ontwikkelingslanden subsidieert.

Eliane Caffé begint te vertellen. ,,Een man had honger en zag in de rivier een groep eenden. Hij pakte een stuk boombast en ging daaronder verborgen het water in.'' Caffé's film Javé Valley is een film over verhalen vertellen. Een klein dorp op de sertao in het noordwesten van Brazilië zal voor een stuwdam onder water worden gezet. De inwoners proberen dit te voorkomen door de ontstaansgeschiedenis van hun dorp vast te leggen. Als die bijzonder is, wordt het dorp vast niet vernietigd. Caffé (40) was eerder in Rotterdam met haar debuut Kenoma (1998).

Zijn de verhalen die in Javé Valley worden verteld echt gebeurd?

,,Sommige wel. Een van de hoofdpersonen is een postbode, die is gebaseerd op een echt bestaande postbode in deze regio. Deze postbode was ongeveer de enige alfabeet in zijn dorp. Om zijn baan niet te verliezen, ging hij zelf maar brieven verzinnen. De film is opgenomen in het dorp Gameleira da Lapa. Daar heb ik maanden onderzoek gedaan naar allerlei verhalen. Een aantal daarvan is in een andere versie in de film terechtgekomen.''

Waarom wilde u die verhalen vertellen?

,,In de officiële geschiedenis van Brazilië is er niets van terug te vinden. Deze mensen hebben geen stem. Ik wilde iets van hun orale geschiedenis bewaren en doorgeven. Ook in Brazilië kijken mensen bijna alleen naar Amerikaanse films. Die geven de Braziliaanse realiteit niet weer.''

Het acteren in de film is nogal theatraal. Wie zijn de acteurs?

,,Theatraal? Helemaal niet. De meeste rollen worden gespeeld door mensen uit Gameleira. Ze spelen min of meer zichzelf. De mensen in die streek zijn nu eenmaal heel luidruchtig, heel expressief.''

De filmcrew verbleef meer dan vier maanden in het dorp. Wat voor effect had dat op het dorpsleven?

,,Er lag overal vuilnis op straat, vooral verstofte varkensmest, die voor veel longinfecties zorgde. Die hebben wij weggehaald. De dorpelingen kwamen ook bij ons vragen om geld, om medicijnen, om kunstgebitten. Wij hebben ze niets gegeven.''

Waarom niet?

,,Dat was onze taak niet. Wij wilden een film maken. We hebben de dorpelingen wel geholpen bij het vinden van hulp. Het noordwesten van Brazilië is een erg arm, achtergebleven gebied. Veel kinderen worden voortijdig van school gehaald om te gaan werken.''

Van de ontstaansgeschiedenis van het dorp krijgen we in de film nogal veel versies te zien.

,,Het gaat er niet om wat waar is of niet, het gaat om de manier van vertellen, om de manier waarop deze mensen met hun eigen geschiedenis om gaan. De mensen van Gameleira vertellen fantastische verhalen alsof het ze zelf gisteren overkomen is. Heel direct. Die manier van vertellen is zo prachtig. Ik ben er meerdere malen ingetrapt. De man die mij over die eenden vertelde, had me ook te pakken. Onder water maakte hij de poten van die eenden met een touw aan elkaar vast. Toen kwam hij tevoorschijn. De eenden schrokken en vlogen weg. Hij vloog mee. Hij heeft twee dagen gevlogen.''

Javé Valley (The Story Tellers) is nog op 28 en 29/1 op het IFFR te zien. Inl. 010-8909000 of www.filmfestivalrotterdam.com

    • Bianca Stigter