Europa verdeeld over hervorming landbouw

De EU-lidstaten zijn verdeeld over de hervormingsplannen van Eurocommissaris Fischler voor het landbouwbeleid. Frankrijk en Spanje keerden zich gisteren het felst tegen de loskoppeling van aan boeren uitgekeerde directe inkomenssteun van de productie. Maar de Spaanse minister Cañete liet ruimte voor ,,gedeeltelijke'' ontkoppeling.

De landbouwministers waren in een publiek debat positief over het zwaardere accent op plattelandsontwikkeling, waarbij boeren extra kunnen worden beloond voor zaken als landschapsonderhoud, maar zij verschillen over de financiering. Zoals verwacht waren Nederland, Duitsland, Zweden, Groot-Brittannië en Denemarken het meest positief over de door Commissaris Fischler gepresenteerde hervormingsvoorstellen. Door ontkoppeling van directe inkomenssteun van de productie hoeven boeren niet langer te produceren wat de meeste subsidie oplevert, maar kunnen worden beloond voor voedselkwaliteit, milieuzorg en dierenwelzijn. Veel ministers willen eind juni een akkoord. De EU hierdoor volgens Fischler haar positie versterken bij de WTO, waar het wegens wegens een handelsverstorend landbouwbeleid nu zwaar onder vuuur ligt. Ontkoppeling neemt handelsverstoringen weg.

Ministers van Spanje, Portugal, Finland, Italië, Portugal en Ierland, vrezen dat ontkoppeling van inkomenssteun leidt tot het stoppen van de landbouwproductie in perifere en achtergebleven gebieden wegens te hoge productiekosten. Volgens de Ierse minister Walsh gaat de rundvleesproductie in delen van Ierland met 30 procent achteruit. Hij sprak de Commissie tegen als zou de daling geringer zijn en worden gecompenseerd door hogere prijzen wegens betere kwaliteit en lagere productie. Volgens Walsh neemt bovendien de import toe wegens zojuist door de EU-ministers van Buitenlandse Zaken goedgekeurde voorstellen aan de wereldhandelsorganisatie WTO om de tariefbescherming van de EU-landbouw te verminderen. Minister Veerman wil ,,negatieve effecten'' in kaart brengen en eventueel compenseren. Hij vreest evenals als zijn Italiaanse collega dat boeren met ontkoppelde steun oneerlijke concurrenten worden van telers van 'vrije' producten als groenten, die nu en straks geen steun krijgen.

Veel ministers willen dat minder boeren bijdragen aan de financiering van plattelandsontwikkeling via afroming van hun inkomenssteun. Commissaris Fischler wil boeren met minder dan 5000 euro steun per jaar ontzien, maar volgens velen moet deze drempel omhoog. Door een besluit van EU-regeringschefs de landbouwuitgaven tot 2013 te plafonneren – onder druk van netto betalers Nederland en Duitsland – is er minder ruimte inkomenssteun af te romen ten behoeve van plattelandsontwikkeling. Zuidelijke lidstaten steunen daarom Fischlers vraag om meer Europees geld voor het platteland.

Volgens minister Veerman moeten lidstaten zelf meer cofinancieren. Volgens de Spaanse minister Cañete maakt Fischler zijn belofte om negatieve gevolgen van de ontkoppeling van inkomenssteun te compenseren via verhoging van plattelandssteun door het geldgebrek niet waar. Hij wees erop dat Spaanse regio's door uitbreiding met nieuwe lidstaten straks geen structuurgeld uit Brussel meer krijgen, omdat ze relatief te rijk zijn. Ook daarom is volgens hem meer geld voor het platteland nodig. Hij raakte hiermee aan het gevoelige debat over de EU-budgetten na 2007, waarover een botsing dreigt tussen netto-betalers en netto-ontvangers.