Een schoolmeester zonder magie

Het vertrek van Louis van Gaal bij Barcelona komt dit keer niet als een verrassing. De Nederlandse trainer wordt verantwoordelijk gehouden voor de acht competitienederlagen.

De terugkeer van Louis van Gaal bij Barcelona vorig jaar was verrassender dan zijn vertrek van vandaag. De Nederlandse coach werd door voorzitter Joan Gaspart gehaald als de man die na een aantal magere jaren voor nieuwe successen moest gaan zorgen. De trainer die als een trotse overwinnaar aan zijn tweede periode begon, wordt halverwege het seizoen afgeserveerd als een van de meest gehate coaches in de geschiedenis van het Catalaanse voetbalbolwerk. Wat een glorieuze rentree moest worden, eindigde in een afgang door de zijdeur.

Net als in 2000 wordt `het project Van Gaal' vroegtijdig tot een einde gebracht. Verschil met drie jaar geleden was dat de oefenmeester destijds de eer aan zichzelf wist te houden door zelf ontslag te nemen. Op een persconferentie die hij begon met de legendarische openingszin ,,vrienden en vriendinnen van de pers gefeliciteerd, ik ga weg'' legde Van Gaal destijds met veel bombarie uit dat hij zich solidair had verklaard met de vertrekkende voorzitter Josep Núñez. Vervolgens maakte hij in een tirade van een uur alles en iedereen die hem bij Barcelona had tegengewerkt met de grond gelijk. Dat deed hij overigens niet zonder zichzelf als een grootse trainer op de borst te kloppen.

Dit keer is het Van Gaal niet gegund zijn vertrek bij Barcelona te regisseren. De man die de controle over alles altijd strak in zijn eigen handen wil houden, bungelde al weken aan een dun draadje. Zijn aanwezigheid werd de afgelopen weken slechts getolereerd omdat hij zo slim was geweest in zijn contract op te laten nemen dat een ontslag hem circa zeven miljoen euro zou opleveren. Dit keer peinsde Van Gaal er niet over zelf terug te treden. En zo is het terughalen van el Holandes een dure vergissing geworden voor Gaspart. Of de voorzitter solidair zal zijn met Van Gaal, is nog maar zeer de vraag.

Na mislukte seizoenen onder de vorige trainers Serra Ferrer en Rexach werd Van Gaal als een verlosser binnengehaald. Onder zijn leiding is de Catalaanse volksclub tot dusver bezig aan het slechtste seizoen sinds 1940, toen een beslissingswedstrijd voorkwam dat Barcelona afdaalde naar de tweede divisie. Halverwege de competitie staan de azulgrana na zes overwinningen, vijf gelijke spelen en acht nederlagen op een troosteloze twaalfde plaats. De achterstand op koploper Real Sociedad (twintig punten) en aartsrivaal Real Madrid (vijftien punten) is onoverbrugbaar groot. Opmerkelijk is wel, dat Barcelona dit seizoen in de Champions League alle wedstrijden winnend afsloot.

Van Gaal slaagde er de eerste maanden wonderwel in met een charmeoffensief de supporters en de media voor zich te winnen. Maar na een reeks van teleurstellende optredens is het masker van zijn gezicht gevallen. Daaronder komt het gelaat van de strenge, norse man vandaan die nooit de hand in eigen boezem zal steken, maar altijd met de beschuldigende vinger naar anderen wijst. Niet voor niets werd hij ooit in een Spaanse versie van het programma spitting image afgebeeld in de vorm van een stapel bakstenen.

In Barcelona zijn de socios nog niet vergeten dat Van Gaal in 2000 bij zijn vertrek riep dat het in Catalonië ontbrak aan de juiste voetbalcultuur. In een half jaar tijd heeft de oud-bondscoach van het Nederlands elftal niet voor een cultuuromslag kunnen zorgen. Van Gaal leunde opnieuw zwaar op de Nederlandse kolonie die hij om zich heen had verzameld. Hij zal met zijn gebroken Spaans in Catalonië altijd een vreemde buitenstaander blijven.

De methode van de man die halverwege de jaren negentig met Ajax op indrukwekkende wijze de wereld veroverde, blijkt niet te werken bij voetballers die zich groot genoeg achten voor zichzelf te kunnen denken. Het vertrouwen in Van Gaal was aanvankelijk echter zo groot, dat publiekslieveling Rivaldo aan het begin van het seizoen transfervrij naar AC Milan mocht vertrekken. Maar ook sterspelers als Riquelme, Saviola, Luís Enrique en Mendieta voelden zich veel te veel voetballer om slechts als een machine opdrachten uit te voeren. De magie van de schoolmeester is verdwenen.

Nadat Van Gaal zichzelf in de voetbalwereld belachelijk had gemaakt door de uitschakeling met Oranje voor het wereldkampioenschap, voegt hij weer een zwarte episode aan zijn trainersloopbaan toe. Van Gaal verlaat Barcelona als multimiljonair, maar het predikaat van Europese toptrainer is hij kwijt.

    • Koen Greven