`De wereld kan nog erger'

Susan George, een frêle Française van bijna zeventig jaar, is een van de grondleggers van het antiglobalisme. In Porto Alegre luistert een voetbalstadion vol jongeren ademloos toe.

Een frêle vrouw van bijna zeventig. Ze verontschuldigt zich voor haar hoest, die haar stem verzwakt en misschien de honderden, vooral jonge toehoorders in het voetbalstadion van de zuid-Braziliaanse stad Porto Alegre niet zal bereiken.

Maar wanneer Susan George begint te praten, reiken haar woorden tot de nok van het gebouw. De bezoekers van het World Social Forum luisteren ademloos naar wat volgens velen een van de grondleggers van het zogenoemde antiglobalisme is, al zou George zelf niet graag zo worden gezien.

George is vice-president van het Franse Attac, dat belasting op internationale valutatransacties bepleit, en directeur van het in Amsterdam gevestigde Transnational Institute, een organisatie van wetenschappers en activisten. Ze is auteur van boeken als The Lugano Report: on preserving capitalism in the 21st century, zat in de raad van bestuur van Greenpeace en adviseerde de Verenigde Naties.

Ze werd in 1934 in Ohio geboren, maar verhuisde op jonge leeftijd naar Frankrijk waar ze actief werd in onder andere de anti-Vietnambeweging. ,,Toen was het nog eenvoudig. We zeiden: `de VS moeten weg uit Vietnam'. Nu moeten we op straat uitleggen wat de wereldhandelsorganisatie WTO of het Internationale Monetaire Fonds is.''

George spreekt in termen van wij en zij. `Wij' zijn de duizenden zogenoemde antiglobalisten die het World Social Forum bijwonen op zoek naar manieren om een `andere' wereld te creëren. `Zij' zijn de staatshoofden, multinationals, financiële instellingen, en diegenen die zich in Davos hebben verzameld.

Ze houdt haar toehoorders voor dat `zij' niet zullen, niet willen, veranderen. ,,Sommige mensen geloven dat we dit systeem kunnen veranderen. Dat we het een menselijk gezicht kunnen geven, zoals nu bij bedrijven de mode is.'' Zij gelooft er niet in. ,,Ze zullen nooit hun positie willen opgeven. We staan op een drempel. Denk eens in dat de wereld nog erger wordt dan nu het geval is.''

George vertelt de jongeren over een wereld zoals ze in The Lugano Report schetste, waar acht miljard mensen vechten om basisbehoeften als water en voedsel. Het boek is een gefingeerd rapport, zogenaamd geschreven door een geheime groep van wetenschappers die in het Zwitserse Lugano bijeen komt. In opdracht van de financiële elite doen ze aanbevelingen om de crisis van het kapitalisme te overwinnen. Ze stellen daartoe onder meer voor om de mensen die geen productieve bijdrage leveren aan het kapitalisme en consumentisme te gronde te laten gaan door honger, oorlog en ziekten. ,,Niet op een manier zoals Auschwitz, dat is te zichtbaar. Maar volgens een 21ste-eeuws model, waarbij niemand de schuld krijgt, het niemands fout is.''

Volgens George is het al zover. Ze verwijst naar een speech van de Canadese Maude Barlow, die zich inzet voor het recht op water. Water, zo wordt tijdens het World Social Forum vele malen gezegd, moet niet worden geprivatiseerd. George spreekt over de problemen rond aidsremmende medicijnen, over conflicten in Rwanda en Congo, die minder zichtbaar zijn dan een oorlog tegen Irak, maar nog steeds voortduren.

Haar publiek is zichtbaar onder de indruk. In een omgeving waar iedereen het erover eens is dat de wereld moet veranderen in een meer gelijkwaardige, milieuvriendelijke en sociale wereld versterken haar woorden het geloof in de noodzaak van strijd. Ze roept op niet te falen. ,,We kunnen het ons niet veroorloven. Onze vijanden leven volgens hun eigen wetten. Ze kijken niet naar de rampen die ze creëren.''