De uitdaging van een bal

In de stortvloed van sportdocumentaires die bijna dagelijks over de buis spoelt zendt de NOS vanavond een portret uit van Rinus Michels. Er is dit keer wél een aardige aanleiding, want op 9 februari wordt de generaal buiten dienst 75 jaar. Zolang de grondlegger van vele Nederlandse voetbalsuccessen nog leeft, heeft de NOS terecht voor een interview gekozen, gekoppeld aan gedenkwaardige beelden die teruggrijpen tot de tijd dat Michels bij Ajax zelf nog actief voetballer was. Hij vertrouwt zijn vriend Jack van Gelder een aantal ontboezemingen toe die hij aan weinig journalisten zal prijsgeven. Michels mijmert over het EK van 1992, zijn afscheid als bondscoach, toen Oranje in zijn ogen een beter elftal was dan in 1988, het jaar dat hij met het nationale team Europees kampioen werd. Hij legt uit waarom Johan Cruijff, in tegenstelling tot wat Van Basten, Gullit en Rijkaard wilden, in 1990 geen bondscoach kon worden. Hij vertelt waarom René van de Kerkhof in de WK-finale van 1974 mocht invallen voor de geblesseerde Rob Rensenbrink en niet Piet Keizer. Over Keizer, de geniale linksbuiten, zegt hij: ,,Hij maakte wel eens een beweging te veel.''

Er bevinden zich een paar mooie uitspraken in de documentaire. ,,Er is geen verklaring voor de uitdaging die in een bal zit.'' En: ,,Ik ben zoals ik ben. Ik ben niet sociaal vaardig.'' Maar ook: ,,Bij een doelpunt explodeert je geest.'' De zanger Rinus Michels is in bad ontstaan. Daar oefende hij het befaamde Droomland in navolging van zijn vader en zijn zus die vaak met elkaar zongen. Hij werd thuis `broertje' genoemd, zo onthult Michels. Dat was de wens van zijn moeder, van wie `De Generaal' ook het staccato lijkt te hebben geërfd.

Gezien de relatie met de maker ontbreken bijna vanzelfsprekend kritische kanttekeningen. De botsingen met Gullit en Cruijff blijven onbesproken, evenals zijn rol in de media-oorlog rondom het WK van 1990. ,,Ik probeerde altijd veel te vertellen en weinig te zeggen'', geeft hij toe. Op mij maakte Michels de meeste indruk toen hij in juni 1988 in Hamburg tegenover een zaal met honderden buitenlandse journalisten een uur lang onafgebroken in het Engels een betoog hield over aanvallend voetbal. En dag later schakelde Oranje het gastland West-Duitsland uit.

Rinus Michels, generaal buiten dienst, NOS, Ned.2, 22.50-23.45u.