CPB: gat in begroting van 14 miljard

Een nieuw kabinet krijgt te kampen met extra financiële tegenvallers die oplopen tot circa 14 miljard euro in 2007. Op de nu lopende begroting voor 2003 dreigt al een gat te ontstaan van vier miljard.

Dit blijkt uit nog vertrouwelijke cijfers van het Centraal Planbureau. Het is voor het eerst dat een kabinet op voorhand zoveel moet bezuinigen.

Dit weekend heeft de Centraal Economische Commissie (CEC), waarin financieel-economische topambtenaren zijn verenigd, een conceptrapportage aan informateur Donner gezonden. Daarin waarschuwt de CEC, die met de rapportage traditioneel de basis legt voor een nieuw regeerakkoord, voor de enorme gevolgen die de financiële tegenvallers hebben voor de begroting voor komend jaar.

De tegenvallers worden vooral veroorzaakt door lagere belastinginkomsten. In het bijzonder de winstbelasting zal tegenvallen. Eerder dit jaar bleek ook de winstbelasting over 2002 al een tegenvaller van 1,5 miljard euro te bevatten. Ook de lagere consumptie van burgers speelt de staat parten.

Om in 2007 een overschot van 1 procent te krijgen, noodzakelijk om de staatsschuld in 25 jaar af te lossen, zoals het CDA wil, is nog een extra bezuiniging van acht miljard euro nodig, aldus het vertrouwelijke advies. De topambtenaren achten het onhaalbaar die bezuiniging als dwingend op te nemen in het advies.

Uit de vertrouwelijke CPB-cijfers, waaraan vanmorgen op Financiën nog werd gerekend, blijkt dat bovenop het eerder geconstateerde tekort van 1,1 procent van het bruto binnenlands product (bbp, 5 miljard euro) zoals het CPB dat vorig jaar inschatte, een extra tekort van tussen de 0,6 procent bbp (3 miljard) en 0,8 procent bbp (4 miljard) zal komen. Daarmee komt het tekort in 2003 op ongeveer 1,8 procent van het bbp.

Nederland komt daardoor in 2005 in de problemen met de Brusselse regels voor de begrotingen. De lidstaten hebben onderling afgesproken dat de begroting maximaal een tekort van 3 procent mag hebben. Komt een land daarboven, dan volgen financiële sancties. De Nederlandse begroting vertoont in 2005 naar verwachting een tekort van 2,5 procent bbp, nog maar 0,5 procentpunt verwijderd van de harde grens van 3 procent.

Nederland komt dan sowieso in de problemen, omdat het tekort naar Europese maatstaven te snel oploopt, terwijl onlangs tussen de lidstaten is afgesproken dat het tekort jaarlijks met 0,5 procentpunt moet afnemen. Tot vandaag werd overigens rekening gehouden met een tekort van 2 procent in 2005.