Vishy Anand wint dankzij militaire precisie

Vishy Anand knikt wanneer zijn overwinning in het Corus schaaktoernooi wordt vergeleken met een efficiënt uitgevoerde militaire operatie. ,,Zo lijkt het inderdaad. Met drie rustdagen waren de dertien ronden verdeeld over vier blokjes, en in elk van die blokjes won ik een partij.''

Hij pauzeert even om een slokje chocomel te nemen, zijn favoriete drank in Wijk aan Zee. ,,Maar zo eenvoudig was het natuurlijk niet. Het veld was dit jaar zo ongelooflijk zwaar, dat er geen partij tussen zat waar je naar uit kon kijken. De belangrijkste verklaring voor mijn succes is mijn stabiliteit. Terwijl bijna iedereen ergens wel een kleine inzinking had, kwam ik nergens echt in de problemen.''

Anand won voor het eerst alleen de hoofdprijs nadat hij in 1989 en '98 gedeeld eerste werd. Bovendien is hij al 59 partijen ongeslagen in Wijk aan Zee. Zijn laatste nederlaag dateert van de zesde ronde in het toernooi van 1998, toen hij uitgerekend van Judit Polgar verloor, de enige die hem dit keer tot op de laatste speeldag in het vizier hield.

De volledige tweede helft van het toernooi stond de Hongaarse op een half punt achterstand, zonder dat Anand zich daar daadwerkelijk zorgen over maakte. ,,Dat speelde wel ergens in mijn achterhoofd, maar ik voelde me niet echt bedreigd'', zegt hij. ,,Wel was ik teleurgesteld toen ik in de tiende ronde een goede partij van Sjirov won, en Judit vanuit een slechte stand ook wist te winnen.''

Het werd zaterdag in de partij tussen Anand en Polgar nog even spannend toen Polgar in een bekende stelling met een venijnig pionoffer aanviel. Anand begreep dat uiterste alertheid geboden was, omdat dit een offer was dat zij thuis met haar computer vrijwel had kunnen uitanalyseren. Maar ook onder deze druk bewees de Indische sneldenker zijn enorme rekenvermogen. Terwijl de kiebitzers (iemand die toekijkt en ongevraagd, meestal ondeskundig, advies geeft, red.) in de perskamer keer op keer zijn stelling uiteenreten, stuurde Anand feilloos op een puntendeling aan.

Het vleugje spanning dat nog restte vervloog in de slotronde al snel. Polgar berustte met zwart vlot in een remise met Teimour Radjabov en dat maakte voor Anand, die met wit speelde, de weg vrij om Evgeni Barejev hetzelfde voorstel te doen. De winnaar van vorig jaar moest er even over nadenken, maar zag geen reden om verder te spelen en nam genoegen met de derde plaats.

Judit Polgar noemde haar tweede plaats zonder enige aarzeling het beste resultaat uit haar carrière. Net als Anand bleef ook zij ongeslagen, een verder bewijs dat ze haar nieuwe rating van 2.700 punten volledig verdient.

De Indiër spreekt vol lof over haar en roemt haar ervaring. ,,Veel mensen zien Judit nog steeds als het piepjonge meisje dat zo goed kan aanvallen, maar in feite hoort ze hier natuurlijk tot de oude vossen.'' Wanneer Polgar die kwalificatie hoort schatert ze het uit en is ze het er volledig mee eens. ,,Ik ben nu 26 en dan begin je als schaker toch een beetje middelbaar te worden. Vroeger speelde ik misschien spectaculairder, maar daardoor verloor ik ook veel partijen, omdat ik geen maat wist te houden. Als ik nu merk dat de juiste vorm er niet is, vind ik het niet zo erg om een `halfje' te pakken.''

Over de sleutel tot haar recente successen hoeft ze niet lang na te denken: ,,Ik leid nu een heel uitgebalanceerd leven. Sinds 2000 ben ik getrouwd en ik heb een man die me volledig steunt, met me meereist en daarvoor zelfs offers in zijn eigen werk brengt.''

Op de gedeelde vierde plaats eindigde een groepje van vijf spelers. Naast de Nederlander Loek van Wely en Vladimir Kramnik, de deelnemer met de hoogste rating, waren dat Alexander Grisjoek, Alexei Sjirov en Vasili Ivantsjoek. De klassieke wereldkampioen Kramnik speelde een bewogen toernooi met niet minder dan drie nederlagen, waar hij wel vier overwinningen tegenover zette. Dat hij niet in de buurt was gekomen van de eindzege deed hem niet zoveel. Kramnik: ,,Mijn opzet was experimenteren met openingen en speelwijzen die ik wilde uitproberen met het oog op mijn match tegen Peter Leko. Dat wordt de belangrijkste wedstrijd van het jaar en daaraan is alles ondergeschikt.''

Van Wely had een pover weekeinde. Zaterdag nam hij al na tien zetten het remisevoorstel van Michal Krasenkow aan en verstoorde daarmee de hoop van zijn fans die erop gerekend hadden, dat hij zou proberen met twee overwinningen alsnog een gooi te doen naar de eerste plaats. Daar kon hijzelf alleen maar om lachen: ,,Er zullen mensen zijn die dat gedacht hebben, maar ik in ieder geval niet.''

Zijn hoop was gevestigd op zijn witpartij in de laatste ronde tegen Alexei Sjirov. Winst zou hem naast Polgar brengen, maar een aardige stelling werd een matige en die matige stelling hielp hij vervolgens om zeep met een al te optimistische actie. Toch kon de Tilburgse grootmeester terugkijken op een geslaagd toernooi. Hij versloeg drie spelers uit de toptien van de wereld en rekende af met het verhaal dat hij in Wijk aan Zee nog geen deuk in een pakje boter kan schuiven.

De ellende die Van Wely vorig jaar meemaakte was dit keer in nog hevigere mate weggelegd voor Jan Timman. Met twee en een half punt uit dertien partijen scharrelde hij in een lange lijdensweg zelfs nog een half punt minder bij elkaar. Timman verloor de grip op zijn spel nadat hij in de vijfde ronde met een blunder zijn goede stelling tegen Radjabov had geruïneerd. Desondanks bleef hij met de hardnekkigheid van de schaker die alles in één partij wil goedmaken te ambitieus spelen. De gevolgen bleven niet uit en ook stellingen waarin heel weinig aan de hand was blies hij resoluut op.

Zaterdag was hij met zwart al vrij snel kansloos tegen Kramnik, maar een dag later kreeg hij dan toch de beloning voor zijn onverzettelijkheid. Hij offerde tegen Krasenkov zijn dame voor slechts twee stukken en vage compensatie, maar na zeventig zetten en zes uur spelen mocht Timman zijn vijfde dikverdiende remise laten bijschrijven.

    • Dirk Jan ten Geuzendam