Onbegrensd denken helpt tweeling verder

De synchroonzwemsters Bianca en Sonja van der Velden hebben Nederland verruild voor de Verenigde Staten om hun ambities waar te kunnen maken. De Olympische Spelen lonken.

De ambitieuze Amerikaanse sportbeleving heeft bezit genomen van het synchroonzwemduo Bianca en Sonja van der Velden. Sinds de 26-jarige tweeling in oktober 2001 de eenvormigheid van het leven in Alphen aan den Rijn verruilde voor het inspirerende sportklimaat van Santa Clara in Californië, heeft zijn carrière een nieuwe dimensie gekregen. De doelstellingen zijn opgeschroefd tot olympisch niveau. Het ideale scenario: plaatsing voor de Spelen van 2004 en in Athene een plaats bij de beste zes.

Nadat de Van der Veldens in 2000 niet werden uitgezonden naar de Olympische Spelen in Sydney en het jaar daarop perspectiefloos veertiende waren geworden bij de WK in Fukuoka, leidde een moment van zelfreflectie tot twee opties: stoppen met synchroonzwemmen of het niveau opkrikken. Om het gevoel van eeuwige spijt te voorkomen, koos de tweeling voor het laatste. Maar dan wel in Amerika, het land van 's werelds beste kunstzwemsters, de beste trainers, de beste faciliteiten en de cultuur van onbegrensd denken.

Wat in het najaar van 2001 begon met een stage bij topclub Santa Clara Aquamaids, eindigde vanaf vorig jaar in een verblijf voor langere tijd; als alles volgens plan verloopt in ieder geval tot de Spelen van 2004.

De studies ALO (Bianca) en HEAO (Sonja) werden op een laag pitje gezet om aan de Westcoast grenzen te kunnen verleggen. ,,Nu we fulltime bezig zijn, merken we hoezeer ons niveau is gestegen'', zegt Sonja. En Bianca: ,,Hét verschil is de motivatie. We trainen in Santa Clara vijf uur per dag in hetzelfde bad als de Amerikaanse olympische ploeg. Dat is zeer inspirerend.''

Bianca en Sonja van der Velden kennen inmiddels de luxe van een fulltime coach, met wie de samenwerking min of meer toevallig tot stand is gekomen. Nathalie Bartleson was een van de assistent-trainers bij de Santa Clara Aquamaids, die de tweeling tijdens de stageperiode op eigen initiatief regelmatig adviezen gaf. Op de vraag van het Nederlandse stel of zij geen trainer wist die hen tot `Athene' kon begeleiden, had de Amerikaanse snel een antwoord klaar: jawel, ik. Vervolgens was een contract met de Nederlandse zwembond, met financiële steun van sportkoepel NOC*NSF, snel geregeld.

De enthousiaste en expressieve Bartleson, die bij de Olympische Spelen van 1996 goud won met de teamwedstrijd, is vooral content over de mentale vorderingen van de Nederlandse zussen. De trainster: ,,Ze waren aanvankelijk onzeker en zenuwachtig voor wedstrijden; ze twijfelden op die momenten aan zichzelf. In het begin van onze samenwerking heb ik heel psychologisch moeten werken, terwijl dat niet mijn sterke kant is. Ik heb me maar laten leiden door mijn ervaring als sporter. En dat heeft gewerkt. Inmiddels hebben de twijfels bij Bianca en Sonja plaats gemaakt voor zelfverzekerdheid. Now they can focus.''

Hoewel de Nederlandse kampioenschappen, afgelopen weekeinde in Harderwijk, niet maatgevend waren voor hun mentale weerbaarheid, was de tijdelijke terugkeer in Nederland met enige spanning omgeven. De Van der Veldens traden voor het eerst met een nieuwe choreografie voor het voetlicht. Op de temperamentvolle Thunder and Lightning Polka van Johann Strauss jr. heeft de tweeling een originele en dynamische uitvoering ingestudeerd. De Nederlandse juryleden waren dermate onder de indruk dat de waarderingen varieerden tussen de 9.0 en 9.5 punten.

Internationaal zijn dergelijke hoge scores minder vanzelfsprekend. ,,Omdat je op dat niveau met politieke spelletjes hebt te maken'', weet Bianca. ,,Het is in ons nadeel dat wij afgelopen jaar bij wereldbekerwedstrijden ontbraken. De internationale juryleden kennen ons niet. Bovendien geldt Nederland bij het synchroonzwemmen als een klein land. Om die reden zullen we dit jaar ons gezicht bij zo veel mogelijk wedstrijden laten zien.''

Het feit dat zij een tweeling zijn, ervaren Bianca en Sonja niet als een uitgesproken voordeel. Wel dat ze verschillen van karakter, vindt coach Bartleson. ,,Sonja is heel soepel en Bianca erg sterk, dat maakt ze complementair.'' De zwemsters zelfs zien alleen hun familieband als voordeel; ze hoeven elkaar niets uit te leggen. ,,Maar in het water valt dat weg. Dan moeten we even hard werken als ieder ander, temeer omdat we nogal van stijl verschillen. Het kost tijd en energie om dat op elkaar af te stemmen.''

Grote vraag is wat het nieuwe elan van de zussen internationaal waard is. Ze achten de topzes van de wereld haalbaar. Ten hoogste, want voor medailleplaatsen komt de tweeling tekort. ,,Daarvoor zijn we te laat met synchroonzwemmen begonnen; die achterstand is niet meer te overbruggen'', meent Sonja. Maar om een nominatie voor de Olympische Spelen te verdienen, moet komende zomer bij de WK in Barcelona eerst een plaats bij de beste twaalf worden veroverd. Het duo gaat er vanuit dat zij in die opdracht zal slagen.

    • Henk Stouwdam