Levend licht speelt mee in film

Behalve driedimensionaal geluid kan ook het licht in de huiskamer de belevenis van televisiekijken intensiever maken.

`Wow'. Kort samengevat was dat de mening van de proefpersonen die het mochten meemaken. Zo meldde recent Philips in haar eigen magazine. De proefpersonen bekeken in Philips' Home Lab voor het eerst een film, waarbij de huiskamer als het ware `meespeelde'. Het licht in de kamer volgde nauwgezet het verloop van de film.

Dat levende licht is een van de technieken in Philips' Home Lab. Dat Home Lab, waarin proefpersonen enige tijd kunnen wonen en worden gevolgd, is bedoeld als de huiskamer van de toekomst. Het is tevens het proefstation voor nieuwe innovaties. Zo wil Philips vooraf nauwgezet bepalen hoe een nieuw product het zal gaan doen op de markt.

In het Home Lab is een lichtinstallatie ingebouwd, die volkomen is in te stellen. Dimmen, een kleur kiezen, of licht ergens naartoe richten kan centraal met de computer. Bij de proef stuurde de computer tegelijk de televisie en de lichtinstallatie aan.

,,Alle proefpersonen waren enthousiast over het intelligente licht,'' aldus voorlichter Ellen de Vries van Philips. ,,De televisieondersteuning deed het met name goed bij de amusementsfilms. Bij informatieve programma's of documentaires heb je er niet zoveel aan. En alleen de subtiele effecten hadden effect. Disco in de huiskamer werkte niet.''

Subtiel is het sleutelwoord, want de lichtshow moet zich afspelen in de ooghoeken. Hij mag niet op de voorgrond treden. Dan blijven de ogen namelijk gefixeerd op het beeldscherm. Zouden ze dat niet meer doen, dan gaat de illusie verloren. Philips laat de computer de muur bij de televisie lavarood kleuren bij een uitbarsting van een vulkaan. Verschijnt er een ijsberg op het beeldscherm dan is er een ijzige blauwe gloed in de huiskamer, en bij een zonsondergang is er schemerig oranje licht, dat langzaam uitdooft.

Volgens waarnemingsdeskundige Van Opstal van de Katholieke Universiteit Nijmegen zullen vooral lichtveranderingen effect hebben. ,,Ogen zien over een hoek van 140 graden,'' vertelt hij. ,,Maar alleen het middelste deel van het netvlies, waar veel kegeltjes zitten, is gevoelig voor kleuren. Het deel daaromheen, met vooral staafjes, is kleurenblind. Maar dat is weer des te gevoeliger voor lichtveranderingen en bewegingen.''

Kijken door de ooghoeken is volgens de Delftse virtual reality-deskundige Karel van der Mast een zelfstandige waarneming, naast het `centrale kijken' en horen. ,,Het levert de context van de waarneming. Die is van niet te onderschatten betekenis. Recent onderzoek toont bijvoorbeeld aan dat baby's die zijn aangeleerd te reageren op een bepaald geluid in een blauwe kamer, niet meer op dat geluid reageren in een groene kamer.''

Bij waarnemen hebben de hersenen volgens hem wel iets weg van een groep computers die tegelijkertijd aan aparte stromen van zintuiglijke informatie rekenen. ,,Een nepbelevenis wordt levensechter, naarmate de conclusies van meer computers elkaar bevestigen.'' Zo haalt home theater kijkers meer in de werkelijkheid van de film, omdat televisiebeelden volkomen kloppen met de driedimensionale geluidseffecten. Nog intenser wordt de belevenis als met de geluiden ook nog eens subtiele lichteffecten in de ooghoeken overeenkomen.

Philips overweegt nog hoe het intelligente licht op de markt te zetten. Behalve televisiekijken kan licht namelijk ook andere dagelijkse bezigheden ondersteunen. Sensoren in de `muren' registreren dan de acties van de bewoners, en de computer stelt het optimale licht in. Zo knipt de leeslamp aan als iemand op de bank gaat zitten met een boek, er wordt gedimd bij een klassieke cd, of het lampje bij de computer

wordt almaar feller naarmate er meer mail binnenstroomt.

Of het intelligente licht de opvolger van het `home theater' zal zijn, is nog niet duidelijk. Zo zal een lichtshow immers van te voren moeten worden geregisseerd. Ontwerper Wouter Kaandorp: ,,Er zijn twee mogelijkheden: je kunt de verlichting programmeren zodat die een bepaald patroon volgt, of je kunt het filmscript analyseren. Dat laatste zou het beste zijn, omdat je dan de sfeer en de emotie van de film kunt ondersteunen. Het juiste licht op het juiste moment. De regisseur moet dan wel vooraf een lichtarchitect inschakelen, die het hele lichtspel samenstelt. Signalen op de band of disc zorgen dat de pc thuis de verlichting kan besturen.''

    • Henk Klomp