Balkenende: eerst met PvdA praten

CDA-leider Balkenende wil nog deze week beginnen met inhoudelijke gesprekken met de PvdA over een regeringscoalitie. Dat heeft hij vanmiddag gezegd na zijn eerste gesprek met informateur Donner.

Tot nu toe benadrukte Balkenende steeds de inhoudelijke verschillen met de PvdA, en drong daarom aan op een eerste verkennende fase. Balkenende hoopt dat informateur Donner reeds morgen die verkennende fase met conclusies kan besluiten. Dan heeft Donner volgens planning één keer met alle fractievoorzitters gesproken.

Als reden om nu toch snel te praten over een coalitie over `links', noemde Balkenende dat hij een ,,stabiele regering' wil vormen met ,,een nadrukkelijk draagvlak' in de Tweede Kamer. Hij zei over de inhoudelijke meningsverschillen met de PvdA niet van mening te zijn veranderd, maar onderstreepte ,,niet met frisse tegenzin, maar met open vizier' de besprekingen in te willen gaan. Hij zei tevens zo recht te willen doen aan de verkiezingsuitslag. De PvdA was met 19 zetels de grootste winnaar, maar bleef twee zetels achter bij het CDA, dat met 44 zetels de grootste bleef. Vanmiddag zei Balkenende over een mogelijke coalitie met de PvdA: ,,Er moet een houding ontstaan van: wij zijn on speaking terms met elkaar.'

Balkenende was vanmorgen de eerste van de fractieleiders met wie informateur Donner vandaag en morgen verkennende gesprekken voert. Na Balkenende arriveerde rond het middaguur PvdA-leider Bos. Na afloop zei Bos nog deze week inhoudelijke gesprekken met Balkenende te willen beginnen. Hij benadrukte dat de onderhandelingen ,,op basis van gelijkwaardigheid' moeten plaatsvinden. ,,Geen van beiden is in de positie om te overvragen.'

Vanmorgen zei Donner dat hij zal vragen naar de ideeën van de partijen over drie mogelijke coalities. Naast de enige mogelijke tweepartijencombinatie CDA en PvdA legt hij een coalitie voor van CDA, VVD en LPF en de combinatie PvdA, VVD en D66, `Paars III', zo zei hij. De eveneens mogelijke meerderheidscombinatie CDA, VVD, D66 liet Donner buiten beschouwing. D66-leider Dittrich heeft deelname aan zo'n coalitie uitgesloten. Donner wil van de fractieleiders weten of zij vertrouwen hebben dat zij in de mogelijke combinaties de gebleken `duidelijke verschillen' tussen de partijen kunnen overbruggen. Hij gaf aan dat bezuinigingen een belangrijk onderwerp zijn in de gesprekken over het vertrouwen.

Bert de Vries, voormalig CDA-voorzitter en voormalig minister, heeft zich gisteren uitgesproken voor een coalitie van zijn partij met de PvdA. Volgens De Vries zijn er geen ,,grote obstakels' voor zo'n coalitie. De onwil die Balkenende eerder toonde om met de PvdA te regeren is vooral een `mentale kwestie', aldus De Vries gisteren in het tv-programma Buitenhof.

Informateur Donner opperde vanmorgen nog dat het beleid dat het vorige kabinet van CDA, VVD en LPF voorstond, `als zodanig' nog kan rekenen op een meerderheid van tachtig zetels. Balkenende heeft een nieuwe coalitie met de LPF echter steeds ongeloofwaardig genoemd.