TAALGEBRUIK

Welke uitvinding uit de 20ste eeuw heeft het meeste invloed gehad op het Nederlands? Nee, het was niet internet, dat ons heeft leren chatten en het was ook niet de mobiele telefoon, met z'n sms-taal vol afkortingen. Het was zelfs niet de televisie, hoewel de televisie ontegenzeggelijk veel woorden en uitdrukkingen aan het Nederlands heeft toegevoegd. Maar nog veel belangrijker dan deze media was de radio.

Men moet bedenken dat Nederlanders aan het begin van de 20ste eeuw nog nauwelijks reisden. Ook was het niet voor iedereen weggelegd om naar de middelbare school te gaan, waar ABN werd onderwezen. Aan het begin van de 20ste eeuw kende Nederland nog honderden dialecten en sommige mensen hoorden hun leven niets anders.

Dat veranderde door de komst van de radio. Door de uitzendingen uit Hilversum maakten talloze Nederlanders voor het eerst kennis met de gesproken standaardtaal. Joop van de Horst schrijft in Geschiedenis van het Nederlands in de twintigste eeuw: ,,Het was de radio die in alle hoeken van het land de talloze kleine en piepkleine taalkringetjes binnendrong en iedereen die dat wilde, confronteerde met een eindeloos aanbod van `keurig' Nederlands, want zeker in die dagen werd er voor de radio keurig Nederlands gesproken.''

Overigens klaagde men ook weer snel over taalvervuiling. Zo schreef iemand in 1958 aan het tijdschrift Onze Taal: ,,Houd maar gerust op met uw pogingen ons volk beter taalgebruik te leren. De radio verknoeit alles. De radio is onze grootste taalbederver en geen mens is in staat daartegen iets te ondernemen.''