Shoppen langs zorgverzekeraars

De premies van particuliere ziektekostenverzekeringen zijn begin deze maand fors omhoog gegaan. Voor veel mensen reden om zich eens in andere polissen te verdiepen. Wat zijn de irritaties, dilemma's en beloningen van de zoekende consument op de zorgverzekeringsmarkt?

Jee, wat is dit ingewikkeld'', zegt Yvon Saal. ,,Wat is in 's hemelsnaam podotherapie?'' Achter de computer van een internetcafé probeert de 32-jarige Amsterdamse een vergelijking van zorgverzekeringen te maken, maar dat is niet zo eenvoudig als zij had gehoopt. De webpagina die zij raadpleegt vraagt haar om aan te geven welke zorg ze wel of niet belangrijk vindt. ,,Fysiotherapie. Nooit gedaan, maar voor hetzelfde geld breek ik morgen een been'', denkt ze hardop. Na veel getyp, gepeins en geploeter verschijnt een advies op het scherm. ,,Toch vertrouw ik het niet helemaal'', zegt Saal. ,,Ik kan niet overzien wat er gebeurt. Hoeveel geld scheelt het me als ik mijn dekking ietsje aanpas?''

Saal is niet de enige die zich deze maand het hoofd breekt over verzekeringen. Het loopt storm bij verzekeringsadviseurs, nu de premies om diverse redenen fors stijgen: door de vergrijzing wordt de zorg duurder. Bovendien leveren de beleggingen van verzekeraars minder op door tegenvallende beurskoersen. De derde reden is dat de overheid bezuinigt, waardoor de ziekenfondsen en de solidariteitspremies van particuliere verzekeraars een groter deel van de zorg moeten financieren.

Bij online adviseur Independer is de drukte goed merkbaar. ,,Tot eind november gaven we ongeveer duizend adviezen per dag voor ziektekosten'', zegt directeur Edmond Hilhorst. ,,Nu zijn dat er vijf- tot zesduizend.'' Wie verschillende polissen naast elkaar legt kan honderden euro's per jaar besparen, zegt Hilhorst.

Vooral de particulier verzekerden - die geen verplichte basispolis hebben - kunnen uit veel mogelijkheden kiezen. Er zijn ongeveer 150 polissen, verdeeld over 44 particuliere verzekeraars. Ongeveer eenderde van de Nederlandse bevolking is bij die verzekeraars aangesloten. Volgens cijfers van het Nederlands Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) ziet deze groep de ziektekostenpremies dit jaar met ruim 14 procent stijgen. Dat komt vooral doordat de solidariteitsheffing - de verplichte bijdrage voor chronisch zieken en ouderen - met 30 procent gestegen is.

Een particulier verzekerde zonder kinderen betaalt in 2003 gemiddeld 125 euro per maand aan premie. Voor een gezin met drie tieners loopt dit al snel op tot 500 euro. Daarmee zijn zorgpremies na het pensioen de grootste financiële kopzorg van de beter verdienende Nederlander, zo concludeerde het Nibud eerder deze maand.

Veel trucs zijn er niet voor de particulier verzekerde, volgens Jaap Krijgsman van de adviesdienst Kijk en Vergelijk. ,,Je kunt als ouder een beetje geld besparen als je kinderen via een bijbaantje in het ziekenfonds kunnen, maar daar houdt het ongeveer mee op. Het is gewoon een kwestie van de beste polis uitzoeken.''

Reden genoeg dus om de verschillende verzekeraars nog eens goed naast elkaar te leggen, maar dat is een ingewikkelde bezigheid. Sommige polissen zijn natuurlijk goedkoper, maar wat betekent dat voor de dekking? Wim Alexander, nu nog verzekerd bij Agis, maakt vooral gebruik van alternatieve geneeswijzen. ,,Dat is beter voor mijn lichaam'', zegt hij, ,,maar toen ik vorige maand mijn dekking nog eens doornam, kwam die post er wel erg bekaaid vanaf. Homeopathische geneesmiddelen en antroposofische artsen werden amper vergoed. Ik zat met een paar bezoeken aan de acupuncturist al aan mijn maximum.'' Hoewel Alexander een `afkeer' heeft van verzekeringszaken, begaf hij zich op het internet om advies in te winnen. Uiteindelijk was hij met een premie van ruim 400 euro voor hem en zijn vrouw duurder uit dan bij Agis, maar kreeg hij bij zijn nieuwe verzekeraar - Delta Lloyd - een betere dekking voor de alternatieve sector.

Het vinden van de polis met de juiste verhouding tussen prijs en dekking is een hele klus, vindt Alexander, die zijn keuze maakte via Independer. ,,Verzekeringen laten zich zo moeilijk vergelijken. Elke polis heeft net weer een ander pakket. Zo'n site helpt je wel op weg, maar de details moet je zelf uitpluizen.'' De bezoekers van Independer moeten met sterretjes aangeven welke zorg ze belangrijk vinden. ,,De eerste keer kwamen er wel erg hoge premies uit'', zegt Alexander. ,,Dus toen heb ik maar wat sterretjes weggehaald.'' Dat doen veel bezoekers, volgens Hilhorst. ,,Na het eerste advies klikken de meesten nog vijf of zes keer terug om aan hun voorwaarden te schaven.''

Sommige bezoekers weten precies wat ze willen, maar vinden daar niet precies een polis bij. Alexander: ,,Het is irritant dat je niet helemaal je eigen pakket kunt samenstellen. Zo word je gedwongen verzekerd tegen dingen die je niet nodig hebt. In mijn polis zit bijvoorbeeld kraamzorg. Dat heb ik op mijn 62ste natuurlijk niet meer nodig. Maar ik betaal er wel voor.''

,,Een specifiek pakket voor iedere klant werkt niet'', reageert Esther Barfoot van Zilveren Kruis Achmea, een van de grootste zorgverzekeraars van Nederland. ,,Als iedereen zijn eigen polis zou mogen samenstellen is het hele idee van een verzekering weg. Het gaat om risicospreiding. Als mensen zich alleen nog maar verzekeren tegen de kosten die ze vrijwel zeker maken, kunnen we net zo goed stoppen. Dan krijgt iedereen een premie die net zo hoog is als zijn werkelijke kosten.''

Andere bezoekers weten juist niet goed genoeg wat ze willen. De gewenste dekking hangt voor hen volledig af van de premie. Op zich wil ik mijn lenzen en tandartsbezoeken wel verzekeren, maar dan wil ik eerst weten wat het me kost, zo denkt de verzekerde. Wie een goede afweging wil maken, moet dus inschatten welke kosten het hoogst oplopen en bij welke posten de werkelijke rekening waarschijnlijk lager is dan de premie.

Het is niet makkelijk om al deze keuzes en hun consequenties inzichtelijk te maken, erkent Hilhorst van Independer. ,,De polissen zitten allemaal net iets anders in elkaar. En verzekeraars houden dat zo. Die onduidelijkheid is in hun belang.'' Dat is niet waar, volgens Esther Barfoot van Zilveren Kruis Achmea. ,,Wij hebben de afgelopen jaren juist geïnvesteerd in duidelijkheid voor de klant.''

Feit is dat veel mensen niet kunnen overzien welke mogelijkheden ze hebben. Een groot deel van de mensen weet niet eens hoe zijn huidige polis in elkaar zit, zo blijkt uit onderzoek van de Consumentenbond. Veel mensen kunnen niet precies aangeven waarvoor ze wel of niet verzekerd zijn. ,,De meesten kiezen hun polis niet zo bewust. Vaak is het gewoon zo gegroeid'', zegt Cécile Nijkamp, woordvoerder van de bond.

Online adviseurs geven de consument natuurlijk houvast, maar die weg is niet zonder gevaren. Zij zijn namelijk niet allemaal onafhankelijk, zo concludeerde de Consumentenbond vorig jaar. Gratis adviesdiensten zoals Independer moeten hun geld ergens vandaan halen en krijgen dus provisie van verzekeringsmaatschappijen. ,,Ons advies is onpartijdig'', werpt directeur Hilhorst tegen. ,,De methode is inzichtelijk en we nemen alle aanbieders mee. Ook als ze ons niet betalen. Maar we krijgen ongeveer 10 procent provisie en als verzekeraars ons een bonus geven voor geleverde klanten, weigeren we die natuurlijk niet.''

,,Door die provisie is Independer dus geneigd om de duurste verzekering te verkopen'', zegt Jan Krijgsman van de adviesdienst Kijk en Vergelijk. Zijn dienst accepteert geen geld van verzekeraars. Daarom kost een consult van Kijk en Vergelijk 17,50 euro.

Wie van deze diensten gebruik wil maken, is overigens al bijna te laat. Verzekeraars geven hun klanten dertig dagen bedenktijd om hun verzekering op te zeggen en de premieverandering is op nieuwjaarsdag ingegaan. Wie zich voor 31 januari nog niet heeft uitgeschreven, zit daarom nog een heel jaar aan zijn oude polis vast. Aangezien verzekeraars niet iedereen zomaar tot elke polis toelaten, doet de verzekerde er goed aan zich eerst bij de nieuwe verzekeraar te laten registreren. Door de drukte is de duur van die procedure bij veel verzekeraars opgelopen tot twee of drie weken. Op grond van de leeftijd van de verzekerden en de hoogte van de medische kosten die zij in het verleden hebben gemaakt, kunnen verzekeraars weigeren een polis te verstrekken. Wie ongeduldig is en zijn oude polis voortijdig opzegt, kan dus tussen wal en schip vallen.

    • Bart Klem