Paradox

Het is natuurlijk een duivels dilemma,behalve als je in de ethiek van de Western gelooft.

Aan de ene kant de tiran en moordenaar die zijn eigen volk onderdrukt en levensgevaarlijk kan worden, aan de andere de held aan het hoofd van de gemeenschap der rechtvaardigen die de gehate tegenstander wil straffen en stoppen voor het te laat is.

De held aarzelt niet. Het zijn zijn vrienden die hij vroeger, toen ze in nood zaten, geholpen heeft, die luidkeels twijfelen. Zij willen hem tegenhouden op het ogenblik dat hij de beslissende slag wil uitdelen. Het is dat gevoel van intense frustratie dat ten grondslag ligt aan de dwaze fabel van Rumsfeld. Spijt als haren op zijn hoofd zal Bush nu hebben dat hij de lijn-Powell gevolgd heeft, ook al gaf hem dat tijd om de oorlog beter voor te bereiden.

Geen enkele held wordt graag in zijn vaart gestopt, en hij weet dat met een perfide paradox ook de mensen in zijn eigen land die tegen de oorlog zijn, hem als een lafaard zullen zien als hij die enorme troepenmacht weer terug zou trekken. Hij zal dat ook niet doen, tenzij Sadam op het laatste ogenblik vertrekt. Dan blijven er twee mogelijkheden. Of het wordt een bliksemoorlog, en dan lijkt het een tijdlang of alles in orde is.Of het gaat zoals dat oude Europa, dat zichzelf in het verleden zoveel gruwelijke oorlogen heeft aangedaan, uit ervaring geleerd heeft: bloed en nederlaag erven bloed en rancune.

De uitspraak van Rumsfeld maakt duidelijk dat hij van de machtsverhoudingen in Europa weinig begrepen heeft. Er bestaat, zeker in militair opzicht, geen nieuw Europa.

Wat er wel is: angst. Schröder en Chirac willen niet voor de televisie zitten als het bloed over het scherm stroomt. Aznar durft in het spaanse parlement niet te zeggen wat hij in Washington wel gezegd heeft. En Blair speelt het waagstuk van zijn politieke leven, en maakt meteen duidelijk dat Europa als entiteit niet bestaat.

Dit had een rechtvaardige oorlog kunnen zijn als hij niet preventief was. Er zijn teveel dubbelzinnigheden in de Amerikaanse politiek: Tsjetsjenië, Israël. Echte helden meten niet met twee maten. Een Talleyrand zou tegen Bush gezegd hebben dat hij over de duistere schaduw van Sadam naar de rest van de islamitische wereld moest kijken, waar de perceptie van een nederlaag kan uitmonden in de terreur van de wraak. Maar Talleyrand kon Napoleon ook niet tegenhouden.

Cees Nooteboom is schrijver.

    • Cees Nooteboom