`Meiden van nu willen ook graag keten'

Vrouwelijke dj's op de landelijke radio zijn nog een zeldzaamheid. Alleen bij de publieke zender 3FM beheersen de vrouwen nu de avond.

Yorin FM zoekt een dj. De kandidaat is jong, heeft wat met het hitradio-format, is enthousiast, vol nieuwe ideeën, heeft een positieve attitude en is vervuld van het idee carrière te maken als dj, aldus de profielschets op de website van de radiozender. Geen eisen waar vrouwen voor terugschrikken, zou je denken. Toch is de respons minimaal; geen enkele vrouw meldde zich.

Vrouwen en popradio passen niet bij elkaar, is de ervaring van Leo van der Goot, directeur radio en televisie bij HMG. Bij de commerciële zenders zitten de vrouwelijke dj's niet op primetime. Ook de vrouwelijke dj's bij de publieke omroepen zijn volgens hem ,,niet de succesvolste''. Vrouwen luisteren wel graag naar popmuziek, zo blijkt uit de luisteronderzoeken, maar het aan elkaar praten van muziek gaat ze volgens Van der Goot minder goed af: ,,Na Tineke de Nooy heeft zich in Nederland geen vrouwelijke dj van formaat meer gemeld.''

Bij de grote internationale stations is het beeld volgens hem niet anders. ,,In de Verenigde Staten, Engeland en Duitsland zie je vrouwen in de presentatie van serieuze nieuwsprogramma's, ook wel als commentator of als sidekick, maar de grote dj's zijn mannen'', zegt Van der Goot. ,,Vrouwen zijn kennelijk minder geneigd tot vrolijk entertainment'', oppert hij voorzichtig.

Bij de commerciëlen is het inderdaad niet al te goed gesteld met de vrouwelijke vertegenwoordiging, zo leert een kleine inventarisatie. Yorin FM heeft negen dj's, van wie niemand vrouw is. Radio 538 vond er één: soapster Froukje de Bodt. Op Noordzee FM zijn op vrijdagavond Sylvana Simons en – in het weekend – Libbie Delaine te horen.

De publieke zender Radio 2 scoort niet veel beter. ,,We hebben liever een goede radioman dan een vrouw die minder goed is'', zegt zendercoördinator Kees Toering van Radio 2 als hem de vraag wordt voorgelegd waarom Radio 2 niet meer vrouwenstemmen telt. Nu Jeanne Kooymans minder presenteert, heeft het publieke radiostation nauwelijks nog vrouwen in de vaste presentatie. De jongerenzender van de publieke omroep, Radio 3FM, beschikt daarentegen wel over prominente vrouwelijke dj's: Isabelle Brinkman en Claudia de Breij hebben nog niet zo heel lang geleden elk een eigen programma gekregen, dat iedere avond is te beluisteren.

,,Het aanbod van goede radiovrouwen die wat van muziek weten én kunnen presenteren, is beperkt'', meent Toering. ,,Wanneer je kijkt naar ons reservoir, de regionale omroepen, dan zie je ook hier dat het aantal vrouwen met muziekkennis beperkt is. Dat maakt de kans al kleiner dat er voor ons een geschikte vrouwelijke kandidaat bijzit.''

Hij zoekt wel naar vrouwelijk talent. ,,Als ik door het land rijd, luister ik altijd naar de radio.'' Het maken van muziekradio is echter, vreest hij, nog steeds een mannenvak. ,,Jongens beginnen al heel jong met techniek en muziek, vrouwen gaan naar de School voor Journalistiek. Ze komen bij de nieuwsgerichte programma's terecht.'' Voor opleiden en de muziekkennis bijschaven voelt Toering weinig. ,,Daar zijn wij het radiostation niet naar.''

Het ontbreekt de vrouwen aan landelijke ambitie, zo luidt een andere verklaring. Goede vrouwen hebben zich in de regio vaak een stevige positie verworven, licht Toering toe. ,,Ze zijn koningin van de regio: ze zitten op primetime-uren, dicht op het luisteraarpubliek en zijn een belangrijk persoon in de provincie geworden. Het is niet gemakkelijk om dat allemaal op te geven voor een ongewisse toekomst in het Hilversumse. Dat geldt voor mannen evenzeer, trouwens. Vaak zijn er nog privé-omstandigheden: schoolgaande kinderen, een partner met een goede baan in de regio.''

Vrouwen zien op tegen de techniek, zegt Cindy de Koning, programmamaakster en dj van Omroep Brabant. Ze is een van de weinige vrouwen die zelf `schuift', ofwel: achter het mengpaneel zit. ,,In het begin keken de mannelijke collega's daar van op. Ik werd flink betutteld.'' Inmiddels heeft ze een eigen programma, De Koning te rijk. Over een eventuele overstap naar Hilversum zegt ze: ,,Ik zit er niet op te wachten om op onmenselijke uren in Hilversum te mogen werken, met lange reistijden. Natuurlijk, als Radio 2 met een aantrekkelijk aanbod zou komen, zou ik geen twee keer nadenken, maar ik zou de landelijke omroep er het liefst bij willen doen. De combinatie tussen landelijk en de regio lijkt me ideaal. Ik hoef niet zo nodig weg omdat ik mijn werk niet goed genoeg vind. Ik heb hier veel creatieve ruimte. Dat is het verschil: mannen hebben prestatiedrang, vrouwen zijn gelukkig met hun werk.''

De achterstand van vrouwen bij de radio is historisch bepaald, zegt Claudia de Breij van 3FM. ,,Radio was altijd een mannenvak, vrouwen moeten hen nog inhalen. Dat zie je ook in andere traditionele mannenvakken. Er zijn toch ook weinig journalisten met een leidinggevende positie.'' Tegenwerking in haar loopbaan ondervond ze niet, zegt ze. De Breij werkte voor de Stadsomroep Utrecht, Radio West en Radio M, begon als dj bij BNN en presenteert sinds vorig jaar het radioprogramma & dit is Claudia op 3FM. Ook is ze cabaretière. ,,Ik heb kansen gekregen en gepakt. Je moet er wel hard voor werken, maar dat moeten mannen ook. Toen ik bij de Stadsomroep Utrecht werkte, zat Gerard Ekdom, die van de Arbeidsvitaminen, daar ook. Hij maakte toen óók acht uur op een dag.''

Het soort humor dat dj's bezigen – keetradio noemt De Breij het zelf – hoeft geen belemmering te zijn. ,,De meiden van tegenwoordig zijn daar nu ook wel aan toe.'' Vrouwen hebben volgens haar wel minder de neiging om een personality te zijn. Valse bescheidenheid, vindt ze. ,,Ikzelf ben, wat dat betreft, meer een halve kerel.''

Met dank aan het Rotterdams Radio Museum