Karpovs woede

,,Wedden om 2.000 euro dat Kramnik door zijn vlag gaat?'' zei Tom Bottema, de perschef van het Corustoernooi. Ik keek er van op, want de voorwaarden van deze weddenschap leken verdacht gunstig. Kramnik had tegen Krasenkow in goede stelling nog zo'n tien seconden voor zijn veertigste zet, die erg voor de hand lag. Waarom zou hij de tijd overschrijden?

Voor ik kon antwoorden, zei Bottema: ,,Hij heeft op de 20ste zet een regel overgeslagen op zijn notatiebiljet.'' Dat was het dus. Kramnik dacht dat hij al veertig zetten had gedaan en dat hij voor zijn volgende zet alle tijd had.

Aardig van Bottema om me te waarschuwen. Misschien had hij ook bedacht dat de perschef van een toernooi het zich eigenlijk niet kan permitteren om de journalisten duizenden euro's afhandig te maken. Ik had overigens alsnog moeten accepteren, want Kramnik deed zijn zet nog net binnen de tijd.

Bottema heeft een scherp oog voor reglementaire curiositeiten. Zo speelden Karpov en Radjabov een lang eindspel waarin Radjabov Toren + Loper tegen Toren had. Dat eindspel is theoretisch remise, maar de verdediging is moeilijk, te meer omdat de spelers na de zestigste zet nog maar een half uur krijgen voor alle volgende zetten.

Op de 113de zet kon Karpov met nog 13 seconden op de klok remise claimen omdat er 50 zetten lang niets geslagen was. Nog dagen later was Karpov erg boos op Radjabov, omdat die had geprobeerd hem door zijn vlag te jagen.

Echt een zaakje voor Bottema, die de vinger legde op een zwakke plek in het FIDE-reglement: ,,Wat als Radjabov zijn loper had weggegeven, dan zouden er opnieuw 50 zetten gespeeld moeten worden en dan had Karpov de tijd overschreden.''

Was dat zo? Mag je met Toren tegen Toren geen remise claimen? Nee, alleen in vluggertjes, maar hier niet, zeiden de wedstrijdleiders desgevraagd. Maar goed, als Karpov die loper niet zou nemen was er niets aan de hand, opperden we. Maar ook daar had de perschef een antwoord op.

,,Niet als Radjabov dat aan het eind had gedaan, maar wel als hij de loper zou weggeven als hij nog zo'n tien of vijftien zetten had om mat te geven. Dan zou Karpov die loper niet steeds kunnen laten staan. Het eindspel `Toren + Onkwetsbare Loper tegen Toren' is namelijk wel gewonnen.''

Inderdaad, als Radjabov zijn loper had ingezet, zou dat een duivels dilemma voor Karpov hebben geschapen. Zodra die de loper zou nemen, zou hij nog 50 zetten moeten spelen en de tijd overschrijden. Maar als Radjabov met een onkwetsbare loper zou mogen spelen, zou hij Karpov mat kunnen zetten. Alleen al het besef van dit dilemma zou iemand de tijd doen overschrijden.

Ooit zal een cynische schaker dit trucje toepassen en het is te hopen dat het niet tegen Karpov zal zijn, want zijn woede zou het universum uit de voegen rukken.

Wit Grisjtsjoek-zwart Barejev, Corustoernooi, negende ronde

1. e2-e4 c7-c6 2. d2-d4 d7-d5 3. e4-e5 Lc8-f5 4. Pb1-c3 e7-e6 5. g2-g4 Lf5-g6 6. Pg1-e2 c6-c5 7. h2-h4 h7-h5 8. Pe2-f4 Lg6-h7 9. Pf4xh5 c5xd4 10. Pc3-b5 Pb8-c6 11. Pb5xd4 Pg8-e7 12. Th1-h3 Een nieuwe zet in een variant waar Grisjtsjoek veel ervaring mee heeft. 12...a7-a6 Na 12...Pxe5 krijgt wit aanval met 13. Lb5+ P5c6 14. Lg5 of 14. Lh6. In die laatste variant blijkt na 14...Da5+ 15. b4 Dxb4+ 16. c3 een pointe van 12. Th3. 13. Lc1-g5 Dd8-b6 Weer voorzichtig. Na 13...Pxe5 had wit nu 14. Lf6. 14. Pd4xc6 Pe7xc6 15. Lf1-d3 Beter was waarschijnlijk 15. Tb3 15...Lh7xd3 16. Th3xd3 Db6-b4+ Want nu heeft zwart een curieuze maar sterke damemanoeuvre. 17. c2-c3 Db4-e4+ 18. Td3-e3 De4-g2

jmMmlcMd

mgmMmgaM

gmhmgmMm

mMmgAMCH

MmMmMmGA

mMAMDMmM

GAMmMAkm

DMmKFMmM

19. Ta1-c1 De binnengedrongen zwarte dame is heel lastig voor wit, die daarom een evacuatie van zijn koning voorbereidt. 19...Dg2-g1+ 20. Ke1-d2 Dg1xf2+ 21. Te3-e2 Df2-c5 22. Dd1-a4 Ta8-c8 23. Tc1-f1 Tc8-c7 24. Kd2-c1 Maar ook hier blijkt de koning niet veilig te staan. 24...d5-d4 25. Tf1-d1 Tc7-d7 26. Te2-d2 Dc5xe5 27. c3xd4 De5-e4 28. Td2-c2 f7-f6 29. Lg5-d2 b7-b5 30. Da4xa6 Pc6xd4 31. Tc2-c8+ Ke8-f7 32. Ph5-g3 Na 32. Pf4 wint zwart met 32...Lb4 32...De4xg4 33. Td1-g1 Pd4-e2+ Een directe beslissing was mogelijk met 33...Ld6 34. Txh8 Tc7+ 35. Kb1 (of 35. Lc3 Lf4+) Dg6+ en zwart geeft stikmat. 34. Pg3xe2 Dg4xe2 35. Tg1-d1 Nu had wit met 35. Tc2 nog wat tegenstand kunnen bieden. 35...Lf8-b4 36. Da6-c6 Lb4xd2+ 37. Kc1-c2 Ld2-a5+ 37...Dd3 was mat in één. 38. Kc2-b3 De2xd1+ Wit gaf op.

www.nrc.nl: Extra columns en een dagelijks schaakprobleem.

    • Hans Ree