Clichés

Bij monde van Donald Rumsfeld zijn de Verenigde Staten kwaad omdat ze verongelijkt zijn: het ondankbare Avondland miskent voor de zoveelste keer de morele inzet van de Amerikanen.

Interessant. Zoals het ook interessant is om te weten dat de figuur van Rumsfeld onze clichés over `Amerika' tegelijkertijd bevestigt en ontkracht: een voormalige piloot bij de marine en ambassadeur bij de NAVO, die ook een product van het gerenommeerde Princeton is. De hele regering van deze Bush zit trouwens vol mensen die niet in de mallen van de Europese intelligentsia passen. Zo is de president zelf bijvoorbeeld het tegendeel van een racist; en hoe dom onze Bush ook is, onze denkbeeldige Bush, hij is een Amerikaan uit het politieke establishment, die qualitate qua een deels Europese (of althans Europees georiënteerde) opvoeding genoten heeft.

De geschiedenis lijkt volgens een min of meer fugatisch principe te werken: alles is eerder gebeurd, maar nooit zo. Cate de Oudere verwierp het filhellenisme dat in zijn tijd, omstreeks 200 voor Christus, bij zijn medesenatoren in zwang begon te raken; en voorts pleitte hij vurig voor de vernietiging van Carthago (waarschijnlijk is dat een ceterum censeo hem later in de mond gelegd, maar dat doet hier even niet ter zake). Evenzo pleit Bush de Jongere voor de destructie van Bagdad en wijst daarbij uit bezorgdheid om de eigen aard van de Amerikaanse cultuur te veel Europese invloed op het openbare leven af.

De wrevel-annex-verontwaardiging van de Amerikanen verbergt volgens mij nog een derde gevoel, de angst die eeuwig aan het Amerikaanse zelfvertrouwen knaagt: dat wij hen namelijk au fond barbaren vinden.

Vandaar de freudiaanse wending in Rumsfelds uitspraak: `[...]dat is het oude Europa'. Het is verdeeld, militair zwak en ze eten er kikkers, maar zij hebben Goethe en het Louvre.

Benno Barnard is schrijver.

    • Benno Barnard