Boot gemist

Minister van Defensie Rumsfeld verdedigt een beleid dat helemaal niet probeert de wereld recht te doen, maar de eigen, nationale belangen aan de wereld probeert op te dringen. Telkens hebben de Verenigde Staten zich voorlopers betoond, vooral op het gebied van de technische en technologische ontwikkeling, maar nu onderscheiden zij zich ook op intellectueel, althans oorlogstheoretisch terrein: het principe van Bush – `voer alleen nog oorlog tegen landen die die oorlog achteraf ook kunnen betalen' – is de eerste vernieuwing op dit gebied sinds Clausewitz. Hoe avantgardistisch deze gedachte puur theoretisch ook zijn moge, ze is toch niet meer dan een afspiegeling van de structurele achterlijkheid van de Verenigde Staten in verhouding tot Europa: de Europese politiek is al postnationaal, terwijl voor de Verenigde Staten politiek nog altijd niet meer is dan politiek van nationale belangen. De Europese politiek is na de ervaringen van de eerste helft van de twintigste eeuw terecht de weg van de vredespolitiek ingeslagen, terwijl de VS, ondanks hun ervaringen uit de tweede helft van de twintigste eeuw, hun heil zijn blijven zoeken in militaire veroveringen en het afschermen van hun markten.

Amerika mag dan in technologische ontwikkeling voorloper zijn, en daardoor qua productie van maatschappelijke rijkdom Europa de baas zijn, wat de verdeling van de maatschappelijke rijkdom betreft is het bij Europa vergeleken een achterblijver die de boot gemist heeft.

Robert Menasse is schrijver.

Gerectificeerd

Bij het artikel De Verenigde Staten, het oude en het nieuwe Europa (25 januari, pagina 6) ontbreekt een bronvermelding: de tien niet-Nederlandse bijdragen (van

Sloterdijk, Menasse, Ben Jelloun, Clavier, Debray, Rovan, Schneider, Glucksmann, Schwarzer en Virilio) verschenen op 24 januari in de Frankfurter Allgemeine Zeitung.

    • Robert Menasse