Verachting voor kiezers

Een populair Nederlands onderwerp kwam weer eens voorbij in de talkshow Rondom Tien: ,,de verwende kiezer.'' Daar zijn al twee cabaretavonden aan besteed, door Youp van 't Hek en Freek de Jonge. De Jonge hield zijn anti-kiezerspreken nota bene op de nacht voor de verkiezingen. Het bestaat nergens dat kiezers en de politiek de avond voor de grote dag op zulke grote schaal op de hak worden genomen. Ik hou er nog steeds een laffe nasmaak aan over. In het als liberaal bekend staande Nederland wordt de kiezer het sterkst gewantrouwd, daar kan de Raad van Europa over meepraten.

Kiezen is een serieuze zaak en de politici in het slotdebat, niet oudejaarskomieken zouden het laatste woord moeten hebben. De avond voor verkiezingen hoort het na het slotdebat een beetje stil te zijn, de stilte van de concentratie. Na de uitslag mogen de staatskomieken weer hun gang gaan. Verkiezingen zijn nu eenmaal geen dronkemansfeest met champagne en vuurwerk.

De effecten van De Jonges conference op de uitslag zijn niet te meten. Uiteraard kreeg de LPF er het hardst van langs – met reden. Toch vind ik het ongepast dat de staatstelevisie er de avond voor de verkiezingen een komische act van maakt. Te veel dramademocratie. Alle andere dagen in het jaar waren beter geweest. ,,Laat de mensen die LPF stemmen hun ontevredenheid vertalen in de partijen die er zijn'', verklaarde De Jonge een dag later in deze krant. De LPF bestaat volgens hem dus niet. Dat mag hij vinden maar niet in een verkiezingsconference.

De Jonge zou zelf moeten aanvoelen dat de verkiezingsvooravond niet geschikt is voor een tweede oudejaarsritueel. Eigent één clown zich dan niet te veel macht toe? Maar hij is een man met een Messias-complex. Te vaak is hij op tv te zien, tegen de bombardementen op Kosovo, tegen het prinselijke huwelijk, zijn standpunten over Israël, Afghanistan en Irak ben ik even kwijt. Veelgevraagd talkshowgast en elke week bracht hij een voorproefje voor zijn grote programma. In een interview met deze krant zei hij dat hij weer een conference zal houden als het kabinet binnen één jaar valt. Ligt dat dan weer aan de kiezer ,,die op zijn luie reet in de zon wil liggen?'' Of heeft het iets te maken met ons unieke politieke systeem waar Hare Majesteit in moerassige formatieprocedures de lakens uitdeelt?

Maar in Rondom Tien over de verwende kiezer zat Boris Dittrich, de nieuwe leider van D66. Die zou dat Nederlandse democratische tekort weer eens uitleggen. Maar helaas, hij kwam met van alles, behalve met de bestaansreden van zijn partij. Dat is de tragiek van D66. Al jaren ligt het doel open en toch heeft D66 de bal er nooit ingetrapt. Te veel ambtenarenpartij, te overheidscorrect. Van alles hebben ze erbij gehaald om het debat te smoren, tot en met Anne Frank. Dittrich staat al jaren lang bovenaan de lijst van meest geciteerde Kamerleden. Hij lijkt op drs. Mallebrootje uit de columns van Remco Campert. Net als Freek de Jonge niet van de buis te slaan. Met gevraagde en ongevraagde ideetjes, waarvan vele niet liberaal. Gisteren vertelde hij trots over zijn symboolwetje om nabestaanden van moordslachtoffers het woord te geven in strafprocedures. Als een nabestaande daar gebruik van maakt heeft de verdachte pech. Alsof rechters al niet genoeg te doen hebben. Ik herinner me nog een Dittrich-voorstelletje tot een onafhankelijke staatscommissie om te toetsen of de pers terecht anonieme bronnen gebruikt. Een ideaal middel om klokkenluiders om zeep te helpen. Allemaal D66.

Ook wetenschapsjournalist Herbert Blankesteijn was te gast in Rondom Tien. Hij bleek van mening dat de politici na verkiezingsdag helemaal niet meer naar de kiezers moesten luisteren, want anders konden ze geen onafhankelijke keuze maken tussen uiteenlopende belangen. Hij betreurde het dat de partijen na het succes van de LPF hun ideeën over immigratie hadden bijgesteld. Dat was tenminste nog een erkenning dat er sinds vorig jaar veel is veranderd. De meeste democratie-haters zullen zelfs dat ontkennen, zodat regenten zonder verwende interrupties kunnen voortformeren.

    • Maarten Huygen