Ontheemd in het paradijs

Young Ju mag op een dag haar mooiste jurk aan. Ze gaat met `umma' naar een winkel waar ze krullen in haar haar krijgt, zodat ze eruitziet als `een echt Mi Gook meisje'. Young Ju wil niet zo'n meisje zijn, maar voor `umma' en `apa' is `Mi Gook' een toverwoord: `Veel banen, grote huizen, goede scholen, goed inkomen, zeggen ze steeds maar weer.' De ouders denken dan ook een gedroomd nieuw leven tegemoet te gaan als ze met de vierjarige Young Ju van Korea naar Amerika emigreren, maar al gauw volgt de deceptie als het beloofde land niet de hemel blijkt te zijn.

A step from heaven heet het aangrijpende Amerikaanse jeugdromandebuut van de van oorsprong Koreaanse schrijfster An Na, dat nu in het Nederlands is vertaald als Enkele reis paradijs. Een wrange titel: An Na's autobiografisch getinte verhaal over een gezin dat gemangeld wordt tussen twee culturen heeft bij tijd en wijle veel weg van een afdaling in de hel. Als er tenslotte toch nog een uitweg uit de diepte is, hangt het leed dat is geschied als een donkere schaduw over de levens van de personages.

Des te indrukwekkender is het dat An Na het verhaal in zo'n lichte, ingetogen schrijfstijl vertelt. Ze doseert haar woorden zorgvuldig en heeft oog voor poëtische beelden – de Koreaanse begrippen die ze er tussendoor strooit zijn op zichzelf al poëzie: de oude `halmoni' heeft `een slaperig dekengezicht', Young Ju vindt het fijn als `umma haar krakende-schoenenlach lacht' en: `Ze zingt zachtjes en kietelig, als de veertjes van een zeemeeuw.'

In korte hoofdstukken ontrolt zich het verhaal, gezien door de ogen van de opgroeiende Young Ju. Zij en haar broertje Joon Ho, dat in Amerika wordt geboren, zijn kinderen van twee culturen. Op school en bij hun vrienden zijn ze Amerikaans, thuis moeten ze Koreaans praten en zich voegen naar de Koreaanse gebruiken en tradities. Met harde hand probeert pa hun discipline en gehoorzaamheid bij te brengen in een poging de verderfelijke westerse invloeden teniet te doen.

Amerika wordt voor `apa' en `umma' een desillusie. Ze horen er niet thuis, ze kunnen zich moeilijk verstaanbaar maken en intussen moeten ze met diverse baantjes het hoofd boven water zien te houden in een armetierige flat. Terwijl zij haar heil in de kerk zoekt, raakt hij ernstig aan de drank. De ruzies tussen hen intensiveren zich. Geregeld slaat hij zijn gezinsleden bont en blauw, tot de situatie zo uit de hand loopt dat ze opnieuw moeten beginnen zonder vader, want die reist terug naar Korea.

Het bewonderenswaardige van dit boek is dat je niet alleen meeleeft met Young Ju, die haar eigen weg leert kiezen, maar dat ook de tragiek van een man als `apa' navoelbaar is.

An Na: Enkele reis paradijs. Vertaald uit het Engels door Aleid van Eekelen-Benders. Lemniscaat, 158 blz. Vanaf 14 jaar. €13,95

    • Noor Hellmann