Liever geen kerk dan disco-kerk

Veel leegstaande kerkgebouwen krijgen een vreemde bestemming: een skatebaan, partycentrum of tapijthal. De doodskist op de afdeling vleeswaren.

Een leegstaand kerkgebouw moet geen supermarkt of een disco worden. Het bisdom Den Bosch heeft dan liever dat een sloper de kerk afbreekt en dat de vrijkomende grond wordt verkocht. Geld om de gebouwen te laten staan heeft het bisdom niet en herbestemming heeft in het verleden ,,teleurstellend uitgepakt'', zo liet het bisdom deze week weten.

In twee Tilburgse kerkgebouwen zijn nu respectievelijk een skatebaan en een partycentrum gevestigd. In Helmond heeft een supermarkt onderdak gevonden in een voormalig gebedshuis. Niet de juiste bestemmingen, meent het bisdom. ,,Een kerk is primair een kerk'', legt een woordvoerder van het bisdom uit, ,,En is bedoeld om missen in te vieren. Het is een heilige plek.'' Hij wijst erop dat eerdere herbestemmingen ertoe leidden dat de buitenkant niet meer strookte met wat in de gebouwen gebeurde. ,,In Helmond is op de plek waar het altaar stond nu een vleeswarenafdeling. Voor oudere mensen is dit een vervelende associatie met de kisten van overleden familieleden die op dezelfde plek hebben gestaan.'' Daarnaast kijkt het bisdom naar de financiën. Leegstaande kerken hebben een grondige opknapbeurt nodig en de verbouwingskosten zijn aanzienlijk. ,,Die drukken de verkoopprijs. Dan brengt verkoop van de grond meer op.''

Volgens de woordvoerder staan er van de 370 kerken in het bisdom, dat zich uitstrekt van Den Bosch, Eindhoven, Tilburg tot en met Nijmegen, nu ongeveer tien niet-monumentale kerken op de lijst om te worden gesloopt. In de periode van 1990 tot 2001 kregen 22 kerken een nieuwe functie en werden er 28 gesloopt. Het geld dat wordt verdiend met de verkoop van grond is dan beschikbaar voor bijvoorbeeld andere kerken en parochianen, die bij de geloofsgemeente horen. Eigenlijk is elke commerciële bestemming uit den boze, maar een museum zoals in de Jacobkerk in Den Bosch is volgens de woordvoerder ,,een goede bestemming'' die nog enigszins strookt met de culturele waarde van een kerk. Gedeputeerde van Noord-Brabant R. Augusteijn stelde onlangs voor dat de lokale overheid de komende vier jaar zo'n 12 miljoen euro uittrekt voor het behoud van de kerken. Hij realiseert zich dat sloop in enkele gevallen onvermijdelijk is, maar hij ziet liever dat minder kerken tegen de vlakte gaan vanwege hun ,,cultuur-historische waarde''. In overleg met het bisdom zal worden bepaald welke kerken moeten blijven en welke niet. In de tussentijd wil hij leegstaande godshuizen ,,in de mottenballen doen'' zodat wordt voorkomen dat de gebouwen ,,verloederen'' en het opkalefateren later veel geld kost. Ook ziet de gedeputeerde een mogelijkheid voor het Brabants Monumentenfonds om de gebouwen voor een appel en een ei te kopen en ze dan een andere functie geven. ,,Maar dat kan de kerk geld kosten.'' De woordvoerder van het bisdom ,,wil en kan hier niet op reageren. Dan zou ik moeten ingaan op ieder detail van het plan.''