KLM omzeilt echte problemen

KLM probeert via kostenbesparingen de verliezen te beperken. Strategisch is het beleid van pappen en nat houden een stuk minder daadkrachtig.

KLM probeert de opgelegde boete van 150 miljoen euro, die door bijkomende kosten in het ongunstigste geval zelfs kan oplopen tot 180 miljoen, voor het verbreken van de fusie met Alitalia, af te kopen in natura. Gisteren maakte financieel directeur Rob Ruijter tijdens het toelichten van de KLM-cijfers over het derde kwartaal tussen neus en lippen bekend dat de technische dienst van KLM onderhandelt met Alitalia over gratis groot onderhoud aan Boeings 747 van Alitalia en de daarbij behorende motoren van General Electric.

Gratis. Dat zal Ruijters mede-bestuurder, de voor de techniek bij KLM verantwoordelijke Peter Hartman, leuk vinden. Hartman had ooit bij KLM het idee voor een `supermarkt' voor groot onderhoud van vliegtuigen, waarbij de klant bij de KLM aan één loket terecht zou kunnen voor het totale onderhoud van zijn vliegtuigen. Maar uiteindelijk kon met de beoogde Amerikaanse partner United Technologies geen overeenstemming worden bereikt en ging de deal niet door. Daarna gleed het imago van de technische dienst van KLM nog verder af omdat onderhoudspersoneel uit de school klapte dat het bij KLM met de certificering voor onderhoud niet al te nauw wordt genomen. Hetgeen door Hartman – het boegbeeld van de reclameslogan `KLM Betrouwbaar' – te vuur en te zwaar wordt bestreden. Tevens was er grote arbeidsonrust onder de technici, die een exorbitante loonsverhoging eisten. Dat leidde tot een werkonderbreking en vertragingen en dus tot minder inkomsten bij KLM.

Volgens marktvorsers is de door KLM gewenste schikking met Alitalia het zoveelste voorbeeld van het pappen en nathouden waarmee de KLM-leiding nu al jaren het hoofd probeert te bieden aan de almaar toenemende problemen. Wat dat betreft is er volgens hun bij KLM weinig verschil tussen het beleid van de divisie technische dienst en de markt-strategische ideeën van topman Leo van Wijk cum suis, die alle kanten uitstuiven zonder dat er daadwerkelijk knopen worden doorgehakt.

KLM wist gisteren weer precies waar het verlies van 66 miljoen euro in het derde kwartaal van het gebroken boekjaar dat op 31 maart afloopt aan ligt. Passagiers betalen minder voor hun ticket, de prijzen staan enorm onder druk door het alsmaar toenemende contingent prijsvechters in de luchtvaart, aangevoerd door Easyjet, Ryanair en eigen dochter Buzz. De economische recessie en de dreigende oorlog in Irak werken uiteraard ook niet mee.

De vraaag is wat KLM nu doet tegen alle misère. De eventuele deal met Alitalia kan een uitgelezen manier voor KLM zijn om de riante kaspositie van ruim 1,2 miljard euro (waarmee KLM onder de luchtvaartbedrijven een witte raaf is) als appeltje voor de dorst redelijk intact te houden. Voor prijsbreker en dochter Buzz, die met zijn stuntprijzen paradoxaal genoeg het concept van moeder KLM onder druk zet, wordt een partner gezocht. Tenslotte houdt KLM meer vliegtuigen aan de grond en wordt de capaciteit aangepast aan de teruglopende vraag, waarbij gesneden gaat worden in onrendabele netwerken.

Nuttige maatregelen, maar analisten wijzen er op dat de maatschappij daarmee opnieuw de werkelijk grote vraagstukken waar KLM voor staat omzeilt. Het ontbreken van een sterke Europese partner kost KLM handenvol geld. Maar Ruijter verklaarde gisteren dat KLM gezien zijn kaspositie geen haast heeft met het vinden van een nieuwe grote Europese partner. Wel is een fusie met Air France een stapje dichterbij gekomen nadat de Amerikaanse partners Northwest, Continental en Delta van beide Europese luchtvaartmaatschappijen nauwer mogen gaan samenwerken. Maar zolang KLM geen echt besluit neemt ten aanzien van een fusie groeit het rijtje mislukkingen op dit terrein: Air Littoral, Braathens, Eurowings, Alitalia en British Airways.

Het uitblijven van een nieuwe partner ondermijnt de positie van topman Van Wijk. Zijn enige verdienste op dit terrein is dat hij een nieuwe overeenkomst met partner Northwest afsloot. De commissarissen blijven unaniem achter Van Wijk staan, wellicht ook bij gebrek aan een geschikte opvolger.