Frankrijk: oude wijsheid kan goede raadgever zijn

`Cowboys', zijn het. In Frankrijk lieten Rumsfelds woorden niet na alle (voor-)oordelen over Amerika te bevestigen.

Zelfs milieuminister Roselyne Bachelot voelde zich geroepen te rageren, als eerste nog wel. `Merde!', zei ze, zonder het te zeggen. Ze volstond met te verwijzen naar generaal Cambronne die beroemd is geworden om het bezigen van dat woord nadat hij gewond raakte tijdens de Slag bij Waterloo.

Het was de meest bedekte maar ook bondigste Franse reactie op de diagnose van de Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, die Duitsland en Frankrijk gisteren wegens hun verzet tegen een eventuele oorlog tegen Irak laatdunkend afdeed als ,,het oude Europa''.

Rumsfelds woorden lieten niet na alle Franse (voor-)oordelen over Amerika te bevestigen. Prompt vielen de woorden `cowboys' en `haviken'. Oud-minister en socialiste Martine Aubry sprak van de ,,arrogantie van de VS die alleen over de wereld willen heersen en hoe langer hoe meer zonder regels''. Michèle Alliot-Marie, de Franse ambtgenote van Rumsfeld zei: ,,We leven niet meer in de pre-historie waarin degene met de grootste knuppel de ander ervan langs gaf om hem zijn mammoetbout af te pikken.''

Ook Francis Mer, minister van Financiën, kon de verleiding niet weerstaan om buitenlandse politiek te bedrijven en stelde ,,gekwetst'' te zijn en dat `dat oude Europa' nog genoeg veerkracht heeft. Minister van Buitenlandse Zaken Dominique de Villepin riep op tot ,,respect'' en stelde dat Europa ,,naar de toekomst kijkt''.

Het duurde niet lang of een geïrriteerde premier Jean-Pierre Raffarin verzocht zijn ministers hun zelfgefabriekte bijdragen aan de discussie over een ,,zo ernstig onderwerp'' te staken. Samen met zijn woordvoerder stelde hij er vervolgens zelf één op: ,,Een oud continent zou weleens begiftigd kunnen zijn met een zekere wijsheid en wijsheid kan soms een goede raadgeefster zijn''. Misschien was die verklaring ook nog te provocerend, want de grote baas, president Jacques Chirac op bezoek in Berlijn voor de viering van het veertigjarige bestaan van het Frans-Duitse vriendschapsverdrag riep ,,iedereen'' op tot ,,ernst en kalmte''. Volgens dagblad Le Figaro wilde het staatshoofd met name Roselyne Bachelot de mond snoeren, met haar `misplaatste' Cambronne-woord.

Hoewel toonzetting en snelheid van sommige reacties een zekere gretigheid verraden, worden er ook ernstige overwegingen gemaakt. Veel kranten wijzen op het moment waarop Rumsfeld zijn opmerking maakt: juist nu er zich, met een eensgezind Frans-Duits verzet tegen de oorlog in Irak, het begin van een gemeenschappelijk Europees buitenlands beleid aftekent. De nieuwe ontwikkeling komt de Amerikanen, die graag verdelen en heersen, niet uit. Le Figaro denkt dat de druk van Washington toeneemt, ,,naarmate het bewijs van schuld van Bagdad uitblijft''. Volgens de krant is ,,het paradoxale, dat de Amerikaanse stuiptrekkingen de Frans-Duitse eenheid en vastberadenheid alleen maar versterken''.

Volgens het linkse dagblad Libération heeft de Amerikaanse president George W. Bush de ,,eerste slag in de tweede Golfoorlog, namelijk die van de publieke opinie'' al verloren. De tweede, op het diplomatieke front, is ook ,,bijzonder slecht begonnen''. Bush loopt het risico zijn trekken nog thuis te krijgen, volgens de krant. Zonder het met een commentaar als dat van Libération oneens te zijn voorzien anderen, dat als Amerika Irak aanvalt, Frankrijk niet aan de kant kan blijven staan als het aanspraak wil blijven maken op de status van grootmacht.

    • Pieter Kottman