Rusland: Grigori Pasko is vrij man

De wegens spionage veroordeelde Russische militair journalist Grigori Pasko is vandaag vervroegd vrijgelaten omdat hij tweederde van zijn straf heeft uitgezeten. Pasko laat weten te blijven streven naar eerherstel. Hij stelde vanochtend dat de militaire rechtspraak in Rusland ,,met de wet spot en gespeend is van gezond verstand''.

Pasko, een voor het blad van de Russische vloot in de Stille Oceaan werkzame milieuspecialist, werd bekend toen hij, freelancend voor een Japans tv-station, filmde hoe de Russische marine, in strijd met alle regels, chemisch en nucleair afval in de Stille Oceaan dumpte. Na zijn arrestatie werd de klokkenluider een held van de westerse milieu- en mensenrechtenorganisaties. In 1999 sprak een rechtbank hem na twintig maanden voorarrest vrij van spionage voor Japan, maar veroordeelde hem wegens ambtsmisbruik. Daarop stond zo'n lage straf dat Pasko in het kader van een amnestie meteen vrij kwam.

Twee jaar later diende voor de vlootrechtbank in Vladivostok een hoger beroep dat was aangetekend door de openbare aanklager. Ditmaal verwierp de rechter negen van de tien aanklachten, maar stelde dat Pasko, door illegaal informatie te verzamelen bij een geheime vlootvergadering, ,,de weg van het hoogverraad was ingeslagen''. In december 2001 kreeg hij vier jaar celstraf. Drie maanden later wees Pasko een presidentieel pardon af, omdat hij daarvoor schuld moest bekennen.

Omdat Pasko inclusief voorarrest tweederde van zijn straf heeft uitgezeten, kwam hij vandaag automatisch in aanmerking voor vervroegde vrijlating. De aanklager stelde niettemin alles in het werk om dat te blokkeren: zo zou Pasko zich als gevangene in Oessoeriisk hebben misdragen door te weigeren te schrijven voor het gevangenisblaadje De weg naar de vrijheid. Die klacht werd niet gesteund door de directeur van de gevangenis – anders was Pasko niet vrijgekomen. Het openbaar ministerie overweegt tegen zijn vrijlating in beroep te gaan.

De zaak-Pasko stelt Rusland nu al vijf jaar bloot aan westerse kritiek, maar de autoriteiten lijken zich in de zaak te hebben vastgebeten.

Volgens de regels van vervroegde invrijheidsstelling mag Pasko Rusland voorlopig niet verlaten. Zijn advocaat Ivan Pavlov probeert toch een paspoort voor hem te regelen. Op het punt van eerherstel heeft Pavlov zijn hoop voorlopig gevestigd op het Constitutioneel Hof, en daarna op het Europese Hof voor de rechten van de mens in Straatsburg.