`Ik wil twijfel zaaien over wat echt is'

Op het International Film Festival Rotterdam strijden veertien films om drie VPRO Tiger Awards. De enige Nederlandse film is `De arm van Jezus' van André van der Hout.

Arbeiders in een fabriek. Schepen in een haven. Een drukke straat. Die dingen waren er vroeger ook; er zijn bewijzen van. Ze zijn vastgelegd op film, worden bewaard in archieven, komen soms langs in historische documentaires. André van der Hout baseerde er een speelfilm op. In De arm van Jezus vermengen found footage en nieuwe beelden zich in een verhaal over een vader en een zoon die naar Rotterdam vertrokken. De vader, een mijnwerker uit Limburg, om in de jaren twintig naar Amerika te gaan, de zoon jaren later om zijn vader te zoeken.

Van der Hout (Maassluis, 1958) maakte tot nu toe vooral documentaires. In 1999 won hij samen met Chris Vos een Gouden Kalf voor de film De illusie aan de macht – 1412 dagen Kabinet Den Uyl.

Waarom heeft u nu een speelfilm gemaakt?

,,Ik vraag me al heel lang af hoe herinneringen eruit zien. Ik wilde weten of je daar historisch materiaal voor kon gebruiken. Found footage wordt meestal alleen toegepast in documentaires. Ik wilde zulke beelden nu eens niet in dienst van de werkelijkheid stellen maar er een fantastisch verhaal mee vertellen.''

Hoe bent u aan de found footage in deze film gekomen?

,,De mooiste dingen vind je vaak per toeval. Ik doe vaak research voor documentaires. Dan zoek je naar een bepaald onderwerp op een videoband, maar je spoelt per ongeluk te ver en dan kom je iets heel onverwachts tegen. Zo vond ik bijvoorbeeld beelden van een overstroming in het Geuldal in 1922. Ik zag een beeld van Jezus aan het kruis, bijna helemaal onder water, waar de arm van was afgebroken. Ik was met stomheid geslagen.''

Wat laat u gebeuren met die arm?

,,Die arm was echt een cadeau. Het is een absurd, dramatisch object, dat zich goed leent om een verhaal mee te vertellen. De vader gebruikt hem om in een bootje weg te roeien tijdens die overstroming, op weg naar New York. Jaren later vindt de zoon hem in een hotelkamer in Rotterdam.''

Muziek van De Kift speelt een belangrijke rol in de film. De leden van deze groep spelen ook alle rollen.

,,Ik heb al eerder met deze groep samengewerkt Hun muziek is wel eens omschreven als `punkfanfare' en dat bleek wonderwel bij de oude beelden te passen. Het is een beetje gemene muziek. Wel melancholiek, niet lieflijk.''

Waarom speelt de film zich af in Rotterdam?

,,Ik hou van havensteden. Er zijn veel mensen die eigenlijk ergens anders hadden willen zijn. Misschien komt er vandaag wel een filmmaker aan die eigenlijk volgende week weer in Warschau moet zijn. Maar twee jaar later zit hij hier nog.''

De in het heden spelende delen van de film zien er vaak nogal archaïsch uit.

,,Ik streef niet naar realisme. Ik wil twijfel zaaien over wat echt is en wat onecht, wat nu is en wat toen.''

Waarom wilt u dat?

,,Het moet niet eenduidig zijn. De film is een spel met tijd. Aan het eind lijkt het alsof de zoon in het verleden kan ingrijpen, net als in Back to the Future. Wat gebeurd is, is gebeurd, maar het is toch niet onwrikbaar meer.''

De arm van Jezus. 24, 25, 27, 31 jan en 1 febr. op het IFFR Inl. 0108909000 of www.filmfestivalrotterdam.com

    • Bianca Stigter