Duitsland

Niki de Saint Phalle

In 1952 verhuisde zij met man en dochter van de VS naar Parijs. Na een zenuwinzinking begon ze kunst te maken. Een expositie in Hannover toont die vroege fase: grote olieverfschilderijen met privé-scènes zoals familiefeesten; doeken versierd met koffiebonen, spijkers, nietjes, scherfjes keramiek en stenen; vrouwelijke naakten, draken, slangen, mannen. In de grote hal zien we een paar van Niki's laatste werken naast de litho `LA MORT N'EXISTE PAS - LIFE IS ETERNAL': een voorspelling en bezwering van haar eigen dood.

Van Niki Matthews naar Niki de Saint Phalle t/m 27 april, Sprengel Museum, Kurt-Schwitters-Platz, Hannover. Di -zo 10-20, wo 10-18u; inl 0049-51116843924 of www.sprengel-museum.de

Geest en galanterie

Het Parijse `Petit Palais' is te gast in Bonn, met kostbaarheden uit de achttiende eeuw. Pronkstuk van de tentoonstelling `Geist und Galanterie' is de `Encyclopédie' van Diderot en d'Alembert: de originele uitgave, compleet en voorzien van prachtige etsen.

Geest en Galanterie t/m 6 april, Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland, Friedrich-Ebert-Allee 4, Bonn. Di en wo 10-21u, do-zo 10-19u; inl 0049-2289171-0 of www.bundeskunsthalle.de.

En verder

Opera La Bohème t/m 2 feb Allee Theater, Hamburg 0049-40382959; Picasso - Die Zeit mit Francoise Gilot t/m 16 feb, Graphikmuseum, Münster 0049-251414470; knipsels van Matisse t/m 2 maart, Schirn Kunsthalle, Frankfurt/M 0049-692998820; Lieber Maler, male mir..., schilderkunst na Picabia, t/m 6 april Kunsthalle Schirn, Frankfurt/M 0049-692998820.