De gevestigde orde is nog niet van de LPF af

De LPF kwam gisteren als verliezer uit de bus. Voor lijsttrekker Mat Herben geen reden om somber te zijn. De ,,fantastische uitslag'' heeft de partij volgens hem teruggebracht tot ,,normale grootte''.

Na de daverende overwinning van de LPF, in mei vorig jaar, heeft de partij gisteren amper een derde van haar aanhang overgehouden. Ze verliest 18 van de 26 zetels. Desondanks viert de Lijst Pim Fortuyn in partycentrum Fort St. Gertrudes in Geertruidenberg de eindstand van acht zetels als een overwinning. Lijsttrekker Mat Herben stelt vast: ,,We zijn nu een machtsfactor.''

In de feestzaal rekenen Herben en de zorgvuldig geselecteerde aanhang zich rijk. ,,We stonden op twee in de peilingen en nu hebben we er acht'', roept Herben tegen het juichende gezelschap. De bijeenkomst is niet openbaar, zoals bij andere partijen; alleen genodigden wonen deze avond ,,met een fantastische uitslag'' bij.

,,De gevestigde orde is nog niet van ons af'', zegt de lijsttrekker tegen de euforische menigte. De partij heeft volgens hem een stevige positie verworven. ,,We hebben een voet tussen de deur.'' Nu is er tijd om het wetenschappelijk bureau van de LPF ,,uit te breiden om het gedachtegoed van Pim vaste vorm te geven''. Strijdlustig: ,,We beginnen pas! Er zijn nog zoveel ideeën die moeten worden verwezenlijkt.''

Aan een analyse waagt hij zich niet. Evenmin antwoordt hij op vragen over de campagne, bijvoorbeeld of het een goed idee was om beelden van de vermoorde Pim te gebruiken in advertenties en reclamespotjes.

Aanvankelijk weigert Herben ook in te gaan op de uitnodiging deel te nemen aan het slotdebat in Den Haag. De lijsttrekker blijft liever bij zijn eigen mensen, die hem voorhouden dat de LPF niet bij het establishment hoort. Maar Herben laat zich toch overreden en als hij de taxi instapt, zegt hij: ,,We kunnen nu eerst een tijdje met vakantie, want ze gaan een vruchteloze poging over links ondernemen.'' De beveiligingsdienst constateert woedend dat hij en zijn vrouw zonder bewaking vertrekken.

Het grote manco na de dood van Fortuyn bleek het gebrek aan leiderschap en visie. Eerst werd Herben de partijleider, toen Harry Wijnschenk en vervolgens weer Herben. De ideeën kwamen nog altijd uit de boeken en teksten van de vermoorde lijsttrekker, maar bleken niet voldoende uitgewerkt. Zoals ook de ploeg voor de Tweede Kamer geen enkele samenhang bleek te hebben. In de campagne benadrukte Herben dat de kandidatenlijst daarom juist ,,drastisch opgeschoond'' werd. Het merendeel van de afgeserveerde Kamerleden, die de partij gedesillusioneerd de rug hebben toegekeerd, is dan ook niet aanwezig op deze verkiezingsavond.

Gedurende de verkiezingscampagne verweet Herben de andere partijen steevast ,,er met de standpunten van de LPF over veiligheid en integratie'' vandoor te gaan. Onderzoek van bureau Inter/View-NSS onder de achterban van de LPF maakte gisteren duidelijk dat 31 procent vindt dat de partij overbodig is geworden. Van de kiezers die vorig jaar op de `onvrede-partij' stemden bleef nu 32 procent thuis. Ruim 43 procent liep over naar de VVD en het CDA. Maar volgens Herben heeft zijn partij absoluut niet aan relevantie ingeboet, want zonder de LPF ,,komt er van de vernieuwing niets terecht''.

Slechts een enkel LPF-lid wil desgevraagd tegenover ,,de linkse pers die elkaar toch maar in de kont kijkt'' een vermoeden over de oorzaak van het verlies uitspreken. ,,We hebben gewoon de kans niet gehad en de pers was vanaf het begin tegen ons.'' Ook partijvoorzitter Ed Maas wijst in de richting van ,,de media'', maar geeft toe: ,,We hebben er zelf ook een zootje van gemaakt.''

In de buurt van de manmoedig lachende Maas timmert het Tweede-Kamerlid Jõao Varela nerveus met zijn vingers op een bartafeltje. De uitslag van Noord-Brabant en Zuid-Holland zal dadelijk op het scherm verschijnen. ,,Ik voel het'', spreekt Varela zichzelf moed in, ,,dáár gaan we knallen.'' Hij heeft het volledig mis. In Rotterdam, de stad waar de opmars van de LPF begon, maar ook in andere grote steden, krijgt de LPF een behoorlijke klap. Waar in mei nog 30 procent van de Rotterdamse kiezers massaal koos voor Fortuyn en zijn speerpunt veiligheid, keerden ze gisteren en masse terug naar de PvdA. Herben ziet het verlies in Rotterdam genuanceerd. De helft van de mensen heeft vorige keer ,,uit sentiment'' op de LPF gestemd en nu is de partij ,,teruggebracht tot een normale grootte''.

Een verlies als dat van de LPF zou bij andere partijen bijna onvermijdelijk leiden tot opstappen van de lijsttrekker, maar Herben denkt er niet aan. Sterker nog, zijn toekomstige fractiegenoten zullen hem niet laten gaan, houdt Kamerlid Margot Kraneveldt de juichende zaal voor. Deze nummer 3 op de lijst heeft een paar cadeautjes voor Mat en zijn vrouw. Als een verslaggever vraagt of het misschien toch afscheidscadeautjes zijn, klinkt gesnauw: ,,Ben je gek man, Herben heeft het schitterend gedaan.''

    • Tom Kreling
    • Harm van den Berg