Dat was niet langzaam maar zeker, Wouter

De partijleider zelf heeft het al over de Partij van Wouter Bos. Die partij, officieel de PvdA, is door zijn toedoen de onbetwiste winnaar geworden van de verkiezingen.

Wat is het Wouter Bos-effect? In hun vorig najaar verschenen partijrapporten waarin de klap van 15 mei wordt geanalyseerd schetsen partijadviseur Hans Anderson en oud-minister De Boer lijnen voor de toekomst van de `Nieuwe PvdA'. Kernwoorden: afscheid nemen van de angst en de arrogantie, geloofwaardig, authentiek en teamplayer. Bos voerde campagne langs die lijnen – als de man die samen met zijn partij strijd voert voor een sterk en sociaal Nederland en als partijleider die zelf het premierschap niet ambieert, omdat zijn fractie hem harder nodig heeft. Waar zijn voorganger Melkert nog alleen op de verkiezingsaffiches prijkte, had Bos zich omringd met een grote groep mensen. Die houding heeft gewerkt.

Eén aanbeveling uit de rapporten van De Boer en Anderson heeft Bos echter naast zich neergelegd. De PvdA zou ,,langzaam maar zeker'' terug moeten komen naar het centrum van de macht, onderwijl vernieuwend. Langzaam maar zeker past niet meer in het vocabulaire van Bos. De stijging van de partij in de peilingen verliep zo snel dat Bos zich anderhalve week terug overvallen zag door de vraag wie zijn partij als minister-president naar voren zou schuiven. De mediagenieke Bos wist dat balletje zeker een week in de lucht te houden – met massale media-aandacht als gevolg.

Gesterkt door het mandaat van de leden zocht Bos begin januari direct de confrontatie met VVD en CDA op. Het doel was nu: rechts van een meerderheid afhouden. Met een mix van charme, scherpe debatten, bescheidenheid en overtuigingskracht zette Bos voor zijn partij de weg naar boven in. Weg was de onzekerheid over de in te nemen standpunten, in plaats van het `wij van de PvdA vinden dat' werd het `ik vind dat'.

De politieke carrière van de nu 39-jarige Wouter Bos begon pas vierenhalf jaar geleden, toen de voormalige Shell-manager de Tweede Kamer in kwam. Al snel eigende hij zich de zware portefeuille financiën en fiscale zaken toe. Toen de post van staatssecretaris van Financiën in maart 2000 vrijkwam, was Bos dan ook de meest voor de hand liggende kandidaat.

Toen de PvdA in mei 2002 zwaar verloor en toenmalig fractievoorzitter Ad Melkert vertrok, was het Bos die zich, na lang wikken en wegen, als eerste meldde voor de vacature van fractievoorzitter. Dit was het eerste signaal dat er een nieuwe Wouter Bos was opgestaan. De campagne tussen Bos, Van Nieuwenhoven, Klaas de Vries en outsider Jouke de Vries, een primeur in de geschiedenis van de PvdA, resulteerde in november in een klinkende overwinning voor Bos: tweederde van de PvdA-leden wilde Bos als leider.

Wat volgde was een maand van stilte. Vriend en vijand vroegen zich af waar Wouter was. Bos trouwde op 21 december met zijn vriendin Barbara en terwijl Gerrit Zalm tussen kerst en oud en nieuw warm draaide, ging Bos een weekje op huwelijksreis. Ondertussen zocht hij naar de juiste koers voor `zijn partij'. Volgens de kiezer heeft hij die nu gevonden.

    • Egbert Kalse