CDA, PvdA en VVD willen snel advies

Onder de drie grootste fracties in de nieuwe Tweede Kamer bestaat geen animo om met het uitbrengen van adviezen aan de koningin over de formatie te wachten tot na een Kamerdebat over de verkiezingsuitslag.

Dit werd vanochtend in kringen van CDA, PvdA en VVD vernomen. De Tweede Kamer komt daarmee voor de tweede achtereenvolgende maal terug op het voornemen haar eigen rol in het formatieproces uit te breiden.

In 2001 had zich voor dit idee een Kamermeerderheid afgetekend bij het debat over de notitie van toenmalig premier Kok over het Koningshuis. De gedachte van met name oud PvdA-fractievoorzitter Melkert en D66 fractievoorzitter Thom de Graaf was, dat de nieuw-gekozen Tweede Kamer eerst zou debatteren over de verkiezingsuitslag, voordat de fractievoorzitters naar de koningin gaan. Dit zou de transparantie van het formatieproces vergroten en ook meer gewicht verlenen aan de rol van de gekozen leden van de Tweede Kamer in het formatieproces. Omgekeerd zou hiermee de invloed van de monarch automatisch worden beperkt.

Om dit mogelijk te maken is inmiddels ook de Kieswet veranderd in die zin, dat de Kiesraad de verkiezingsuitslag na maximaal acht dagen moet vaststellen, inplaats van vijftien dagen zoals vroeger. De gedachte hierachter was dat de Kamer op korte termijn openlijk zou kunnen debatteren over de interpretatie van de verkiezingsuitslag en de meest wenselijke gang van zaken tijdens de formatie.

Na de verkiezingen van 15 mei vorig jaar werd echter afgezien van een Kamerdebat vóór de formatie, in verband met de bijzondere omstandigheden na de moord op Fortuyn. Maar nu er gisteren `normale' verkiezingen hebben plaatsgevonden, heeft de fractie van D66 gewezen op de wenselijkheid van het debat over de formatie. Naar verluidt geeft PvdA-leider Bos echter geen behoefte aan zo'n debat hoewel de wenselijkheid van het Kamerdebat vooraf zelfs in het verkiezingsprogramma van de PvdA stond opgenomen.

Het CDA was bereid geweest aan PvdA-verlangens op dit punt te voldoen, al wees men wel op het gevaar van `achterkamertjespolitiek' of een `formatie via de media'. De VVD was van aanvang aan niet geestdriftig over een beperking van de rol van het staatshoofd bij de formatie.

De verwachting in de wandelgangen van de Tweede Kamer was vanmorgen dat morgen alle fractievoorzitters zoals gewoonlijk bij de koningin langsgaan om advies uit te brengen over de meest wenselijke gang van zaken. Vanavond maken de voorzitters van de Hoge Colleges van Staat al hun opwachting.