Blair wil omstreden verhoging collegegeld

De politieke controverse rond de financiering van het Britse hoger onderwijs heeft een nieuw hoogtepunt bereikt met de aankondiging door de regering-Blair, gisteren, dat universiteiten het collegegeld voor sommige studies zelf mogen verdrievoudigen tot 3.000 pond (4.460 euro) per jaar. Nederlandse studenten betalen 1.395 euro.

De invoering van de zogeheten top-up fees betekent een radicale koerswijziging. Labour voerde in 1997 en 2001 succesvolle verkiezingscampagnes met de uitdrukkelijke belofte vast te houden aan het collegegeld van 1.100 pond per jaar, dat geldt voor alle studies en studenten om hoger onderwijs voor rijk en arm bereikbaar te maken. Studentengroepen, 180 dissidente Labour-parlementariërs en de Liberal Democrats, de tweede oppositiepartij, spreken daarom van ,,verraad''.

Het plan, dat vanaf 2006 van kracht moet worden, zadelt studenten volgens hen op met een studieschuld tot 30.000 pond en het bevoordeelt kinderen van rijke ouders om populaire studies zoals rechten te volgen aan top-universiteiten als Oxford en Cambridge. Zo zou het oude klassesysteem in het onderwijs terugkeren.

Minister Charles Clarke (Onderwijs) beweert het tegendeel, omdat arme (maar slimme) studenten volgens het plan juist makkelijker kunnen gaan studeren. Zo worden de in 1998 door Labour afgeschafte studiebeurzen voor arme studenten opnieuw ingevoerd. Er komt een officiële functionaris die beoordeelt of universiteiten wel genoeg studenten uit armere milieus toelaten. Het huidige, vooruit te betalen collegegeld wordt afgeschaft en de nieuwe collegegelden hoeven pas na de studie en via de inkomstenbelasting in termijnen terugbetaald te worden en niet voordat studenten ten minste 15.000 pond per jaar verdienen.

Volgens premier Blair is het voorstel een stap op weg naar ,,sociale gerechtigheid''. Maar critici zeggen dat Blair het risico loopt kiezers uit de middenklasse te verliezen, die door het plan op hoge kosten worden gejaagd omdat ze niet voor vrijstellingen in aanmerking komen. Sommigen vrezen dat nog meer Engelse studenten naar Schotland zullen `vluchten' waar top-up fees taboe zijn na een concessie van de Labourpartij aan haar liberale coalitiegenoot in het Schotse zelfbestuur.

De regering schiet een deel van het extra geld de facto slechts aan de universiteiten voor en denkt zo verlost te zijn van grotere rechtstreekse subsidies aan het hoger onderwijs, omdat universiteiten zelf een deel van hun inkomsten kunnen bepalen. Top-universiteiten klagen al jaren dat ze te weinig inkomsten hebben om onderzoek op wereldniveau te combineren met goed onderwijs. De reactie van de universiteiten is verdeeld.