Asielzoeker wil niet van eiland

Asielzoekers op Ameland willen het eiland niet verlaten. Zij sleepten het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers voor de rechter. Het bevalt hun goed op het eiland.

Een gorilla die dreigend op zijn borst slaat. Zo omschreef E. Klip, advocaat van de 58 asielzoekers op Ameland, gisteren voor de Leeuwarder bestuursrechter het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers (COA). De bewoners van de Aanvullende Opvang (avo) moeten het eiland verlaten, omdat het COA het contract met de particuliere verhuurders heeft opgezegd. Door de afnemende stroom asielzoekers moeten de relatief dure centra worden gesloten. De 58 overgebleven asielzoekers eerder gingen 59 uit eigen beweging naar de wal moeten naar asielzoekerscentra in Burgum, Dokkum, Drachten en Kollum. De Amelander vluchtelingen willen echter niet midden in het schooljaar van hun kinderen verkassen en sleepten het COA voor de rechter.

Klip verwijt het COA dat het de belangen van de asielzoekers niet meewoog bij het besluit tot sluiting. In de centra in Dokkum, Burgum, Drachten en Kollum waar ze heen moeten hebben ze veel minder privacy en voorzieningen. Bovendien handelt het COA in strijd met het Internationaal Verdrag van de Rechten van het Kind, omdat die niet zijn gehoord. ,,Het COA schendt de zorgplicht van minderjarigen.'' De beschikking tot overplaatsing is een ,,eenzijdig bevel'', betoogde Klip. Vooral het asielzoekerscentrum De Poelpleats in Kollum is volgens haar voor veel asielzoekers een schrikbeeld. ,,Daar staan kale, uitgewoonde caravans in de modder'', omschreef ze de oude camping waar het Kollumer asielzoekerscentrum is gevestigd. Amelander asielzoekers die er wel heengingen klaagden volgens haar over ,,plastic kussens, plastic stoelen en dekens waar je doorheen kunt kijken''. Bovendien zouden veel Amelander vluchtelingen zich in het Friese dorp, waar na de moord op Marianne Vaatstra in 1999 asielzoekers werden bedreigd, niet veilig voelen. ,,De bevolking is vijandig en mensen zijn bang gemolesteerd te worden.''

De advocaat van het COA, M. van der Hoeve-Abbekerk stelde daar tegenover dat het COA moet inkrimpen en dat de dure avo's het eerst moeten sluiten. Het openhouden van de Amelander opvangcentra met een half jaar kost het orgaan ruim 260.000 euro. ,,De avo's zijn indertijd opgezet als alternatieve opvang, omdat gemeenten geen contracten met het COA wilden sluiten voor een asielzoekerscentrum.'' De asielzoekerscentra zijn echter voor slechts 80 procent bezet: openhouden van avo's levert het COA dus dubbele kosten op, meent zij. ,,Dat is onacceptabel. We moeten zorgvuldig met overheidsgelden omgaan.''

Van der Hoeve betwistte dat de belangen van de bewoners niet zijn meegewogen. Een goede opvang op Ameland geeft geen automatisch recht op dergelijke voorzieningen elders. Verder verklaarde ze dat het COA de bevoegdheid heeft mensen over te plaatsen. Dat de eilander asielzoekers zouden zijn geïntegreerd, doet niet ter zake. ,,Dat speelt pas nadat ze een verblijfsvergunning hebben.'' Volgens Van der Hoeve bewijst de snelle aanpassing op Ameland dat de vluchtelingen flexibel zijn en dus ook snel zullen wennen in een nieuwe woonomgeving. Overigens meldde ze dat de meesten een negatieve beschikking hebben en sowieso van het eiland afmoeten. En ook in de nieuwe centra hebben de meeste families een eigen wooneenheid of caravan. ,,De opvang is sober doch humaan.'' Veelvuldige overplaatsing is inherent aan het vluchtelingenbestaan, meende ze.

Klip plaatste daartegenover dat het COA voorbijgaat aan de psychische problemen waarmee veel asielzoekers kampen. Mensen durven niet te reizen, hebben lichamelijke klachten zoals astma en kunnen zeker niet wonen in caravans in Kollum met gaskachel en geiser in dezelfde ruimte. Ze gaf onder meer het voorbeeld van een echtpaar dat op de Amelander begraafplaats een gedenkteken voor hun overleden zoontje had geplaatst. ,,Op Ameland zijn ze tot rust gekomen. Veel asielzoekers zijn gedeporteerd en kunnen een gedwongen verhuizing niet aan.''

Advocaat D. Nobel zei namens het COA dat de medische problemen van de mensen geen beletsel hoeven zijn voor verhuizing. ,,In azc's is betere medische opvang. Mensen kunnen voor en tijdens het reizen medische zorg krijgen. Bovendien hoeven ze maar 47 kilometer te reizen.'' Het gedenkteken van het echtpaar kan meeverhuizen naar Burgum, stelde ze. Klip vond dit echter ,,onsmakelijk''.

    • Karin de Mik