Arts met hoofddoek

Stel dat de huisartspraktijk bij u in de buurt wordt overgenomen door een vrouwelijke moslim huisarts met een hoofddoek, zou u daar dan patiënt willen blijven? Het duurt in Nederland niet lang meer voordat sommige mensen voor deze keuze gesteld worden.

Tien jaar geleden, in een koffiepauze bij de openbare bibliotheek waar ik destijds werkte, legde ik mijn collega's deze vraag voor. De meesten zeiden toen onmiddellijk van huisarts te veranderen. Het hoogste ideaal van een huisarts moet haar beroepsethiek zijn en niet een heilig geschrift, luidde het argument.

Mijn toenmalige collega's gingen er dus vanuit dat een moslim huisarts haar geloofsvoorschriften hoger plaatst dan haar beroepscode. Zou dit werkelijk zo zijn? En hoe zit dat dan met gelovige christelijke of joodse hulpverleners? Laten zij zich in hun oordeel niet beïnvloeden door hun geloofsovertuiging?

Aanleiding voor de discussie was het bezoek van mijn vijfentwintig jaar eerder naar Canada geëmigreerde nicht. Zij moest haar beroep als huisarts opgeven, omdat haar praktijk als huisarts met een hoofddoek leeg bleef. Ik vond het jammer voor mijn nicht. Na al die jaren van hard studeren deed ze niets met geneeskunde en stond ze voor de klas om kinderen van migranten de Arabische taal te leren.

Toch begreep ik de patiënten die niet bij haar wilden komen heel goed. Persoonlijk zou ik ook niet graag naar een huisarts met een hoofddoek gaan als ik een abortus nodig heb. Of als ik me op geslachtsziektes wil laten testen. Om maar niet te spreken over depressieve klachten of euthanasie!

Maar dat de neutraliteit bij Nederlandse hulpverleners soms ook ver te zoeken is, bleek toen ik laatst tolk was bij een gesprek tussen een Hollandse verpleegkundige en een Arabische vrouw die zwanger was geworden bij een verkrachting. De vrouw had een persoonlijke fatwa gekregen, oftewel een advies. Ze had het geluk een progressieve raadgever te hebben gevonden. In haar geval was een abortus geoorloofd volgens de islam. Zodoende kwam de vrouw bij de verpleegkundige om te informeren hoe ze een abortus kon krijgen.

In plaats van haar vakkundige informatie te geven, hield de verpleegkundige een preek over het doden van een onschuldig zieltje. Volgens de zuster waren veel verkrachte vrouwen uiteindelijk blij dat ze besloten hadden het kind te behouden.

Als tolk mag ik me niet inhoudelijk met zo'n gesprek bemoeien. Maar ik kookte werkelijk van woede. Zo'n goede christelijke verpleegkundige die het nodig vindt God te dienen in plaats van haar patiënten. De verpleegster bracht de zwangere vrouw weer aan het twijfelen. Misbruikte vrouwen zijn meestal onzeker, zeker als ze zo'n ingrijpende beslissing in hun eentje moeten nemen.

De verpleegkundige sprak met de vrouw af dat zij eerst nog eens grondig na zou denken. Alsof ze dat niet al had gedaan! Ik weet zeker dat zij nooit meer is teruggegaan. De verpleegkundige ging die dag, denk ik, met een tevreden christelijk geweten naar bed. Weer een onschuldig zieltje gered.

Een paar maanden later kwam ik dezelfde vrouw weer tegen bij de advocaat. Ze was hoogzwanger. Uit angst verstoten te worden, hield ze de verkrachting krampachtig voor haar man geheim, zoals alle verkrachte moslimvrouwen dit doen. En er lopen er meer van rond dan je denkt. De man moest geloven dat het kindje van hem was. Hun leven was een grote leugen geworden, en het kind zal haar daar telkens aan blijven herinneren.

Als de verpleegkundige dat wist, zou ze dan nog steeds met een tevreden christelijk geweten slapen?

    • Nahed Selim