Alleen maar winnaars

De ontmoeting tussen Wouter Bos en Job Cohen. Beide veldheren van het bondgenootschap liepen op elkaar toe, omringd door hun eigen leger van fotografen, cameramannen, dragers van hellebaard-microfoons, opschrijfboekjes, vragen roepend, de oren spitsend, het volume of de lens bijstellend. Dan botsten beide legers op elkaar. ,,Zo dichtbij en toch zo ver'', grapte Cohen terwijl hij Bos al van een afstand begroette. In de daarop volgende mêlee moet de cameraman van mijn zender zijn gesneuveld, want we gingen even over op een andere plek.

`De Begroeting' zag ik later. De twee politieke talenten die het land weken lang in spanning hielden en tot nu toe los van elkaar in beeld waren. Zondag, tijdens `De Aankondiging', lagen ze nog met hun perslegers aan beide zijden van het Amsterdamse IJ, Bos in Noord, Cohen in het stadhuis. En gisteren omarmden ze elkaar hartelijk, van beide kanten beschenen door felle cameralichten, omzwermd door hun in het halfduister gehulde media-aanhang. De

bear hug als echo van de beroemde berendans van winnaar Van der Louw in de jaren zeventig. Tevergeefs speurde ik naar tekenen van teleurstelling in het gezicht van Job Cohen. Hij heeft al een mooie baan. Zo werd `De Begroeting' een aangrijpend barok schilderij dat – zo lang als het duurt – dienst zou kunnen doen in de grachtenpronkkamer van de Wiardi Beckmanstichting.

Dan was er ook nog de intocht van Jan Peter Balkenende, de eigenlijke premier. Met zijn vrouw en zijn legertros van lampen en lenzen, baande hij zich lachend met het haar vol confetti een weg door juichende mensen in een groene partijzaal.

Twee winnaars op één avond. Dat moet problemen geven. De aan buitenlandse politieke culturen ontleende televisiebeelden van winst en verlies scheppen verwachtingen, maar stroken niet met de Nederlandse werkelijkheid. Die verplaatst zich naar gesloten onderhandelingskamers met formatievoorstellen van het erfelijk benoemde staatshoofd, de koningin. Zo televisiegeniek als de monarchie is bij ceremonies als huwelijk en begrafenis, zo gesloten is ze bij formaties. Donkere limousines die stoppen voor eerbiedwaardige gebouwen, mannen die haastig uitstappen en snel roepend de camera's passeren. Geheime, vertrouwelijke gesprekken. Heeft de kijker daar nog wel geduld voor? Wouter Bos die als meest televisiegenieke presidentskandidaat, Clinton en Blair tegelijk, een succesvolle campagne voerde met alles erop en eraan. Maar zijn partij moet toch de tweede viool spelen. Bij Barend & Van Dorp bekende het nieuwe Kamerlid voor de PvdA Diederik Samson, voormalig woordvoerder van de burgerlijk ongehoorzame milieu-organisatie Greenpeace, dat hij het niet zo had begrepen op een coalitie met het CDA. Zou Bos nog zo aantrekkelijk blijven als hij de zweep over zijn fractie moet leggen?

Later op de avond, tijdens het einddebat, kwam de grote ontnuchtering van de zuinig kijkende winnaar Balkenende zelf. Nee, er waren nog grote verschillen met Bos. Bos wilde Witteman niet zeggen wat hij zou laten schieten voor regeringsdeelname.

Er waren gisteren veel meer dan twee winnaars. Jan Marijnissen had bij gelijkblijvend aantal zetels ,,voor de vierde maal gewonnen''. Feest dus. Femke Halsema verloor twee echte Kamerzetels maar won twee fictieve zetels in de peilingen en daar gaat het om. Die echte Kamerzetels zijn bij de volgende peiling vergeten. Ook de LPF verloor 18 echte zetels. Maar omdat de peilingen ooit op twee zetels stonden, kon Mat Herben gisteren doen alsof hij zijn aanhang had verviervoudigd.

Een zegevierende LPF-voorzitter Ed Maas hield gisteren nog de Dolkstootmythe dat Zalm het kabinet had laten vallen in stand. ,,Ik heb altijd geleerd dat misdaad niet loont'', zei hij bitter over de VVD. Maar Zalm had in tegenstelling tot de LPF juist vier echte zetels gewonnen en hij was toch niet blij. Hij begon maar met het bedanken van de eigen medewerkers. Dat deed ook Thom de Graaf die het aantal echte Kamerzetels telde en niet meer beschikbaar is als fractieleider. Ik verdiepte me in het open decolleté van kandidaat Lousewies. De Graaf, de laatste paarse voorman, eerlijk weifelachtig, wars van televisietrucs, maar kan dat in de politiek?