Abortusstrijd in VS laait weer op

Dertig jaar geleden werd in de Verenigde Staten het recht op abortus erkend. Nu de politieke sterren gunstig staan, ruiken tegenstanders nieuwe kansen.

Amerika maakt zich op voor nog een oorlog, een binnenlandse dit keer, met buitenlandse gevolgen. Inzet is de abortusvrijheid. Gisteren waren de eerste troepenbewegingen te zien, dertig jaar nadat het Supreme Court in het geruchtmakende Roe vs. Wade-arrest het recht op abortus vastlegde.

Tienduizenden demonstranten trotseerden de kou in Washington en andere steden om hun standpunt luid en duidelijk uit te dragen. Tegen abortus (`pro life') en vóór abortus (`pro choice'). De president sprak per telefoon alleen de tegenstanders toe; enkele van zijn partijgenoten uit het Congres deden hetzelfde op de Mall, vlak bij het Washington Monument.

Die politieke steun voor inperking van het recht op abortus is de reden waarom de voorvechters van keuzevrijheid voor de vrouw bezorgder dan ooit zijn dat `Roe vs. Wade' in gevaar is. Nu Republikeinen met een duidelijk anti-abortusprogramma de meerderheid hebben in beide huizen van het Congres en het Witte Huis wordt bemand door een president die de sociale zekerheid snoeit, maar `ongeboren kinderen' vast een eigen recht op gezondheidszorg geeft, raken de gemoederen verhit.

De voorstanders van abortusvrijheid zijn extra op hun hoede omdat niet alleen de politieke machthebbers de klok willen terugdraaien. Het Supreme Court is het laatste bolwerk ter verdediging van abortusvrijheid. Ieder moment kunnen daar één of twee rechters aftreden. Als president Bush twee `pro life'-geestverwanten benoemt, heeft hij voor jaren een anti-abortusmeerderheid geïnstalleerd. Dan zouden ongewenst zwangere vrouwen terugvallen op het recht in hun staat, net als vóór `Roe vs. Wade'. En de illegaliteit en de breinaald, zeggen voorvechtsters van keuzevrijheid voor de vrouw.

De `March for Life' is nog niet begonnen en het verkeer is al grondig ontregeld in Washington DC, de stad met verreweg het hoogste abortuspercentage van de Verenigde Staten. Voor het podium op de Mall staat een jonge vrouw met blozende wangen te mijmeren onder een bord waarop zij haar visie heeft samengevat: `Een vrouw heeft keus uit twee mogelijkheden: 1. onthouding, en 2. adoptie'. Naast haar drentelt een pukkelige jongeman die het houdt op `Creation is Life'. Voorgedrukte borden zeggen: `Vrouwen verdienen beter dan abortus'. Hoog in een boom houdt een jongen een stuk karton vast met `Jesus was a Fetus'. `Rock for Life' vraagt om een boycot van bands die pro-abortusstandpunten uitzingen.

De president voerde gisteren campagne voor zijn jongste belastingplan in St. Louis, Missouri. Hij meldde zich per versterkte telefoon bij de duizenden die opkwamen voor het ongeboren kind. Met een verwijzing naar de Grondwet prees George W. Bush ,,de cultuur die wij gemeen hebben''. ,,Kinderen die wachten op hun geboorte hebben recht op bescherming.'' Daarom heeft hij stamcel-research zo goed als verboden, subsidie afgesneden voor organisaties die abortus in het buitenland bevorderen en hoopt hij een wet te kunnen tekenen die late abortussen, door tegenstanders `partial birth abortion' genoemd, verbiedt.

Een halve dag eerder had oud-minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright het beleid van de huidige president om abortus in ontwikkelingslanden te dwarsbomen en wereldwijd onthouding als oplossing te bepleiten ,,schandelijk'' genoemd. Zij sprak op een actie-gala van Naral Pro Choice America, de overkoepelende pro-abortus organisatie, waar haar dochter Katie in het bestuur zit. Naral stond oorspronkelijk voor National Abortion and Reproductive Rights Action League.

Eregasten op de pro-abortusavond waren zes mannen, de nu bekende Democratische kandidaten voor het presidentschap in 2004: Edwards, Lieberman, Kerry, Gephardt, Dean en Sharpton. Zij vertelden één voor één waarom zij president Bush graag zouden bestrijden op dit punt. Die getuigenis was het meest pikant uit de mond van Dick Gephardt, tot voor kort de leider van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden. Hij was vroeger als gelovig baptist een uitgesproken tegenstander van abortus en had zich nog nooit zo duidelijk geuit over zijn langzame bekering. Hij zweeg over zijn aanhoudende steun voor beperking van late abortussen.

De nieuwe opwinding rond abortus is vooral een gevolg van de lichte wijziging van de politieke machtsverhoudingen, ten gunste van een president die veel politiek kapitaal heeft vergaard bij christelijk-conservatieven. De praktijk van de afgelopen dertig jaar is hun een doorn in het oog geweest. Felle en onvermoeibare actiegroepen hebben artsen met de dood bedreigd en abortusklinieken belaagd. Op websites als The Nuremberg Files (http://www.christiangallery.com/atrocity/) worden de gruwelen beeldend uiteengezet en de daders met een webcam gevolgd. Zij ruiken hun kans nu de politieke sterren gunstig staan.

In feite is het aantal abortussen in de VS gedaald tot het laagste peil sinds begin jaren '70. Voor een ontwikkeld land is het percentage nog steeds hoog, maar het aantal tussen 1994 en 2000 met tien procent gedaald. De typische abortusvraag komt van arme, jonge vrouwen, waarbij zwarten en latina's oververtegenwoordigd zijn. Door de aanhoudende druk van antigroepen is in 87 procent van de bestuurlijke regio's geen abortus (gemiddelde kosten: 372 dollar) mogelijk.

Jane Roe, de jonge vrouw wier abortus een nationaal symbool werd, heet nu Norma McCorvey. Zij is roomskatholiek geworden en zij is lid van Operation Rescue, een anti-abortusgroep in Dallas, Texas. In 1995 publiceerde zij een boek over een rotjeugd, slechte mannen, een tweede ongewenst kind, drugs en de bevrijding van het geloof. `Roe vs. Wade' is nog steeds geen veilig bezit in Amerika, mede dankzij de getuigenissen van vrouwen zoals Roe.