Waarnemers zijn onder de indruk

Waarnemers uit de Derde Wereld verbazen zich over de voorbeeldige verkiezingscampagne.

Een groep van 35 Afrikaanse en Latijns-Amerikaanse partijfunctionarissen verdringt zich om een glimp op te vangen van staatssecretaris Van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking), wanneer ze haar stem wil uitbrengen op de stemmachine in een kleuterschool in Vlaardingen. ,,Nee'', roept de demissionaire bewindsvrouw lachend, ,,dat is tegen de regels. De stemming is geheim.''

Met grote belangstelling volgen de buitenlandse waarnemers de gang van zaken in het stembureau. ,,Er is zoveel onderling vertrouwen hier'', zegt Dowuona Niinoi van de Ghanese Convention People's Party. ,,In ons land vertrouwt niemand elkaar en zorgen we altijd dat we eigen waarnemers in de stemkantoren hebben om te zien of er niet wordt gefraudeerd.''

De groep woont op uitnodiging van het in Den Haag gevestigde Institute for Multiparty Democracy de verkiezingen in Nederland bij. Eigenlijk was de reis al gepland voor de vorige verkiezingen, maar die werd, tot niet geringe verbazing van de genodigden, op het laatste moment afgezegd wegens de onzekere politieke situatie in Nederland na de moord op Pim Fortuyn.

,,We dachten dat zulke politieke moorden alleen in Afrika gebeurden'', zegt Miguel Mabote van de kleine Mozambikaanse tegenhanger van de Partij van de Arbeid. Volgens Jorge Rios, parlementslid voor het regerende Republikeinse Congres in Guatemala, maakt de moord op Fortuyn het voor de mensen in Nederland makkelijker om te begrijpen wat er in veel ontwikkelingslanden vaak gebeurt. ,,Ook jullie in Nederland zijn maar mensen, niemand is volmaakt.''

Van Ardenne, die zich in dit buitenlandse gezelschap voor de verandering minister mag laten noemen, erkent grif dat ook de democratie in Nederland nog vatbaar is voor verbetering. Toch beschouwen de meeste gasten Nederland als een voorbeeldige democratie. ,,Het was de afgelopen dagen geweldig om te zien hoe sterk de politici in hun campagne ingingen op inhoudelijke kwesties'', zegt Rios. ,,In mijn land staat de campagne meestal vooral in het teken van persoonlijke verdachtmakingen.''

Hoe moeizaam de democratie in hun eigen land vaak functioneert, blijkt ook als ze gretig even hun e-mails op computers in de school lezen en het lokale nieuws bekijken. Op de internetsite van The Guardian uit Tanzania prijkt bijvoorbeeld het bericht dat een politicus wordt beschuldigd van corruptie. Op een Mozambikaanse site waarschuwt een bankier op zijn beurt voor corruptie in eigen land.

Vertegenwoordigers van kleine partijen beschouwen Nederland ook als een bijzonder aantrekkelijk land. Hier kunnen immers ook kleine partijen doordringen tot het parlement.

,,Ik wil proberen een wetswijziging in Mozambique te bereiken. Wij hebben daar nu een drempel. Je moet ten minste vijf procent van de stemmen halen. Daarom zitten wij nu niet in het parlement'', aldus Miguel Mabote. [Vervolg WAARNEMERS: pagina 3

WAARNEMERS

Geen democatie met een lege maag

[Vervolg van pagina 1] De politici verstaan hun vak goed genoeg om te begrijpen dat ze in aanwezigheid van Van Ardenne het ijzer moeten smeden nu het heet is. ,,Partijen kunnen alleen groter worden en succes hebben wanneer ze ook over voldoende financiële middelen beschikken'', houdt een Tanzaniaanse functionaris Van Ardenne voor. Hij is getooid met een CDA-das. ,,Het zou mooi zijn als Nederland ons daarbij zou kunnen helpen.''

De anderen knikken instemmend. De staatssecretaris zegt geen nee maar ook geen ja. Wel heeft ze nog een wijze raad voor de aanwezigen: ,,Je kunt democratie niet in een oogwenk bereiken. Je moet er elke dag aan blijven werken.''

Het Institute for Multiparty Democracy, de gastheer van de groep, is twee jaar geleden opgezet. Het heeft ten doel het proces van democratisering te bevorderen in landen die in dit opzicht geen lange traditie kennen. Op het ogenblik is IMD actief in elf landen, waaronder acht Afrikaanse en drie Latijns-Amerikaanse. Ook overweegt het instituut een programma op te zetten voor Indonesië. Tot dusverre worden alle kosten van IMD gedragen door het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het initiatief wordt zeer gewaardeerd door de deelnemers aan de reis. ,,We hebben hier al veel geleerd', zegt Rios, die er overigens eveneens op wijst dat democratie onverbrekelijk is verbonden met economische ontwikkeling. ,,Democratie gedijt slecht met een lege maag.''

    • Floris van Straaten