`Programma's wegvagen zou bizar zielig zijn'

Eindelijk kreeg hij het allerlaatste woord, maar Freek de Jonge wilde vooral het stemgedrag van zijn publiek niet beïnvloeden. ,,Ik heb niet meer de illusie dat ik in één klap de wereld kan veranderen.''

Freek de Jonge had gisteren het laatste woord in de verkiezingsstrijd met zijn show De Stemming. Aangekondigd als: de verkiezingsconference. Geen enkele partij bleef ongenoemd, zelfs D66 niet. ,,Ben ik ze wéér vergeten.''

Ruim 2,7 miljoen mensen keken naar de rechtstreekse uitzending die een kwartier na het lijsttrekkersdebat begon. Een stemadvies gaf de cabaretier niet, maar met de bos rode rozen die hij na afloop in ontvangst nam, gaf hij het publiek een klein zetje.

Uw show kon het stemgedrag flink gaan beïnvloeden, dachten de partijen en opiniepeilers vooraf. Hoe groot is uw invloed?

,,Daar moet je met enige relativering naar kijken. Ik heb niet meer de illusie die ik had toen ik dertig was, dat ik in één klap de wereld kan veranderen. Het zou toch ook bizar zielig zijn als ik in anderhalf uur de partijprogramma's weg kan vagen waar al die campagneteams tijden aan gewerkt hebben.''

U wilde het publiek geen stemadvies geven. Wat was het doel van u show?

,,We kunnen constateren dat we in het moeras zitten en de zware dogmatici zullen zeggen dat we daar nooit uitkomen, of je kan zoals ik zeggen hier staan we en we lachen er een beetje om. Ik wil dat het publiek zich meer bewust wordt van haar verantwoordelijkheid in de democratie en dat het niet is dat je eens in de vier jaar stemt op iemand die er leuk uitziet. Daarvoor ben ik op de wereld gezet, anderen behandelen de zware existentiële vragen. De verkiezingen moeten ook een beetje een feestje zijn. Wees blij en maak er wat van.''

De voorstelling verschilde slechts hier en daar van de try-outs. Was het moeilijk om de voorstelling nog te actualiseren aan de hand van het lijsttrekkersdebat?

,,Er zaten te weinig actuele verwijzingen in, maar ik kon me er niet echt op concentreren. Ik voelde me net alsof ik bij Mies Bouwman zat. Aan de lopende band kwamen dingen voorbij waarvan ik dacht dat moet ik onthouden, maar dan kwam het volgende alweer. Dat moment dat Balkenende boos werd omdat hij niet mocht uitpraten, dat had ik eigenlijk wel mee moeten nemen.''

Ook de PvdA, de partij waar u zich mee verbonden voelt, kreeg behoorlijk wat kritiek van u. Is het nog zo slecht gesteld met die partij?

,,Waar je het dichtst bij staat, moet je het hardst aanpakken. En naar mijn idee heeft de PvdA nog een lange weg te gaan. Of we straks als de PvdA de grootste partij wordt weer terug bij af zijn, hangt er vanaf. We zullen de komende maanden zien of ze de les echt geleerd hebben. Ze weten wel dat ze een soort ereschuld hebben ten opzichte van die 1,6 miljoen kiezers.

Voor de LPF heeft u helemaal geen goed woord over. Is dat niet gewoon een stroming die bepaalde burgers een stem geeft?

,,Het is een gevaarlijk soort opportunisme waar ik niets in zie. Dat populisme zorgt voor een tweedeling in de maatschappij. In plaats daarvan moeten we het zelf oplossen. Laat de mensen die LPF stemmen hun ontevredenheid vertalen in de partijen die er zijn. Wordt actief in een partij en laat je invloed daar gelden.''

Hoeveel vertrouwen heeft u in de huidige politiek?

,,Het lijkt er op dat de restauratie sneller gaat dan we hadden verwacht. Maar ik mis wel iets. Ik heb steeds het gevoel van zeg nou eens welke kant het met de maatschappij op moet. Het juk van de economie dicteert zo ontzettend onze manier van leven, terwijl we met minder geld zo ontzettend veel kunnen doen.''

Staat u hier over 87 dagen weer?

,,Bij deze een belofte. Read my lips: Als het kabinet binnen een jaar valt dan sta ik hier weer.''