Eeuwige oorlogsretoriek in Aischylos' Perzen

Vriendelijk lachend staan de vier acteurs voor een, naar het schijnt, inderhaast geïmproviseerd decor van houten wanden en een lattenconstructie waaraan wat kledingstukken hangen. ,,Heeft u het stuk gelezen?'', vraagt de actrice in het clubje aan een toeschouwer op de voorste rij. ,,Nee? Geeft niet hoor, het wordt straks nog uitgelegd.''

Jong, nonchalant en laagdrempelig lijken de karakteristieken die van toepassing zijn op de nieuwe groep Annette Speelt die zich nu presenteert met de De Perzen van Aischylos. De scepsis die hun al te dik opgelegde gemoedelijkheid aanvankelijk oproept verdwijnt echter al gauw als de zaallichten uitgaan en acteur Bart Kiene de stem van het koor in het treurspel vertolkt waarbij alle luchtigheid plaatsmaakt voor ernst.

Ook het spel van de anderen kenmerkt zich door een toegewijde, zorgvuldige tekstbehandeling. De stilte hangt als een zware deken om hen heen terwijl ze in lange monologen en dialogen verslag doen van de `rampspoed' die het Perzische rijk heeft getroffen nadat de legerovermacht van koning Xerxes door het veel kleinere Griekse leger tijdens de slag bij Salamis is weggevaagd en de Perzische vloot in de Hellespont is vernietigd. Vooral het relaas van Michel Sluysmans als de boodschapper van het slechte nieuws is sterk. Zijn verhaal komt hortend op gang, alsof hij het gebeurde nog nauwelijks kan bevatten. Hij heeft een lichte toon, maar niet achteloos. De gruwelen, die in gedragen, lyrische verzen zijn verwoord, schetst hij in haarscherpe beelden.

De oud-Griekse schrijver Aischylos, die zelf meestreed, beschrijft de historische feiten van 472 voor Christus, maar het geweld en de taal die daarbij hoort, zijn van alle tijden. Zo zijn echo's van het drama te horen in de radiofragmenten met oorlogsretoriek van onder anderen George Bush en Hitler die af en toe de scènes onderbreken.

Afgezien van deze verwijzingen naar de contemporaine geschiedenis laat regisseur Christiaan Mooij de tekst voor zichzelf spreken. Zijn aanpak is, met minimale middelen, bescheiden maar effectief. Mooi is bijvoorbeeld wanneer Xerxes (Thijs Römer), nadat hij van het slagveld is teruggekeerd, door zijn rouwende moeder Atossa (Kristen Denkers) wordt uitgekleed en gewassen met een washandje dat ze in een teiltje water dompelt. Gelaten en beschaamd ondergaat hij de moederlijke zorg, met gekromde tenen en zijn handen voor zijn kruis. Zie hem staan, de verslagen heerser: groot, naakt en kwetsbaar. In alle eenvoud is het een treffend beeld van menselijke onmacht en vernedering.

Voorstelling: De Perzen door Annette speelt. Gezien: 15/1 Guido de Moorzaal, Den Haag. Tournee: t/m 31/5. Inl: (06) 2468 4039 of www.annettespeelt.nl

    • Noor Hellmann