Eérst zakenman

Boris Jordan vertrekt. Waarom ruimde hij het veld als hoofd van Gazprom-media en van NTV, het invloedrijke Russische tv-kanaal? Vond het Kremlin hem te onafhankelijk? Minder betrouwbaar dan zijn aartsvijand en opvolger Aleksandr Dybal, een oude vriend van president Poetin? Dat waren gisteren vragen op de persconferentie waar de Russische Amerikaan zijn vertrek bevestigde. ,,Ik ben geen politicoloog'', zei hij zelf.

Vrijdag suggereerde zijn woordvoerder nog politieke motieven voor Jordans vertrek en toonde Washington zich ,,zeer bezorgd''. Een rel dreigde, maar inmiddels zal de gouden handdruk naar tevredenheid zijn geregeld. Jordan betwist niet langer dat het gaat om ,,onenigheid over de bedrijfsvoering en de strategie'' (de woorden van zijn opvolger Dybal): Jordan is eerst zakenman en dan pas kampioen van het vrije woord.

Dat Boris Jordan bungelde, werd twee maanden geleden al duidelijk. Toen ontbood president Poetin alle Russische mediabaronnen, behalve Jordan. In de nasleep van de Nord-Ost gijzeling had de Doema de mediawet zo aangescherpt dat normale verslaggeving over Tsjetsjenië onmogelijk werd. Consternatie alom. Dus sprak Poetin met een groots gebaar zijn veto uit over die wet en veegde tegelijk de schaapachtig kijkende mediabazen de mantel uit. Onverantwoordelijk was hun berichtgeving over de gijzeling geweest, met name die van Jordans NTV. Want NTV bracht de bestorming van de Moskouse schouwburg live en had familieleden van gijzelaars kritiek op het Kremlin laten spuien. Kijkcijfers tot elke prijs, fulmineerde Poetin. ,,We moeten geen geld willen verdienen met het bloed van onze burgers. Ten minste, als de lieden die dat doen hen als hun eigen burgers beschouwen.'' Natuurlijk sloeg dat laatste op de Amerikaan Boris Jordan.

Jordan is een onwaarschijnlijke held van de vrije pers. Twee jaar geleden huurde semi-staatsbedrijf Gazprom hem in om puin te ruimen bij het media-imperium dat Gazprom van de oligarch Goesinsky had overgenomen. Diens vlaggenschip, tv-zender NTV, maakte Poetin het leven zuur. De coryfeeën van NTV protesteerden: de pers werd gelijkgeschakeld. Onzin, stelden Gazprom en het Kremlin: het betrof een zakelijk geschil. NTV liep half leeg.

Jordan was als jong consultant begin jaren negentig naar Rusland gekomen en maakte er fortuin met duistere deals. Hij wilde NTV depolitiseren. Nieuws was niet langer een strijdwapen voor oligarchen, maar een gewoon product dat het best smaakt als het koel wordt geserveerd. Eerst zien, dan geloven, was de reactie.

Toch bleef NTV, met een veel mildere toon, het beste nieuwskanaal. En dat beviel het Kremlin matig. Het kon de berichtgeving van NTV niet langer wijten aan oligarchische intriges. Vorige week viel de bijl.

Velen zien in Jordans val niet louter de zwarte hand van het Kremlin. Jordan opereerde te arrogant, maakte overal vijanden. Hij schaadde de belangen van Gazprom met reportages over de corrupte kliek in Kazachstan. Ook zou Jordan de bedrijfsresultaten van NTV hebben opgepoetst.

    • Coen van Zwol