CDA wil niet met PvdA regeren

Het CDA wil niet regeren met de PvdA. Dit zei CDA-leider Balkenende gisteren aan de vooravond van de verkiezingen. PvdA en CDA zijn in een nek-aan-nekrace verwikkeld.

PvdA-lijsttrekker Bos wil wel graag een coalitie vormen met het CDA. Balkenende voelt hier echter niets voor en geeft de voorkeur aan de VVD als partner. ,,In deze moeilijke economische tijden moeten we een centrumlinkse coalitie maar niet doen'', aldus Balkenende tijdens een live uitgezonden televisiedebat. Voortzetting van een samenwerking met de LPF achtte de premier ,,ongeloofwaardig en niet te begrijpen voor de burgers''. ,,Ik zie het dan ook niet gebeuren.''

De harde opstelling van de CDA-leider bleek gisteravond tijdens het laatste lijsttrekkersdebat op tv, dat het recordaantal van 3,2 miljoen kijkers trok. Daarbij zei Balkenende: ,,Nodig is een stabiele regeringsmeerderheid met de VVD.'' De CDA-leider zei voorts nog liever voor een driepartijencoalitie te kiezen dan een kabinet samen met de PvdA. Hij sloot daarbij de LPF niet definitief uit als mogelijke coalitiepartner. SP-lijsttrekker Marijnissen zei niet te geloven in de eerste keus van het CDA. Volgens hem ,,liggen CDA en PvdA al onder één laken''. ,,En wie er straks boven ligt, is verder niet relevant'', aldus de SP-leider.

In totaal kunnen vandaag 12 miljoen mensen hun stem uitbrengen. De stembureaus zijn tot negen uur vanavond open, kort daarna wordt de voorlopige uitslag verwacht. De PvdA was gisteren voor het eerst in de peilingen van alle opinieonderzoeksbureaus de grootste partij. Volgens NIPO en Interview/NSS mochten de sociaal-democraten gisteren op 43 zetels rekenen, Maurice de Hond kwam zelfs op 45. Dat zou een opmerkelijke winst zijn voor de PvdA, die nu 23 zetels in de Kamer heeft. Het CDA stond in alle peilingen op 42 zetels, een verlies van één ten opzichte van de huidige fractie in de Tweede Kamer. De peilingen wijzen de LPF aan als grote verliezer.

Omdat PvdA en CDA in de peilingen praktisch gelijk staan, is de keuze van de `zwevende kiezers' die hun keus nog niet hadden bepaald vandaag van doorslaggevend belang. De waardering voor de optredens van Balkenende en Bos in het debat van gisteravond kan daarbij een doorslaggevende rol spelen. Volgens bureau Marketresponse was gisteren 31 procent van de kiezers nog `zwevend'. Het zou vooral potentiële CDA-kiezers betreffen.

Op 15 mei vorig jaar bleek dat de laatste peiling zeer kan verschillen van de uitslag. Het NIPO bijvoorbeeld had de winst van het CDA twaalf zetels te laag geschat.

Volgens onderzoeker Maurice de Hond zijn er ook vandaag nog ,,forse verschuivingen'' mogelijk ten opzichte van de peilingen van gisteren. Uit zijn onderzoek blijkt dat 21 procent van de mensen die zich gisteren VVD-stemmer noemden, mogelijk toch CDA zal stemmen. Bij de LPF is dat 16 procent. De hoop van de PvdA is gevestigd op `strategische stemmen' van kiezers uit de achterbannen van vooral GroenLinks, D66 en de SP. [Vervolg CAMPAGNE: pagina 3]

CAMPAGNE

'Kleintjes' verliezen

[Vervolg van pagina 1] De kleinere partijen lijden volgens de peilingen onder de nek-aan-nek race van CDA en PvdA, zeker nadat burgemeester Job Cohen door Wouter Bos als premierkandidaat werd gelanceerd. Vóór de campagne begon stond de SP van Jan Marijnissen in de peilingen boven de twintig zetels. Dat was gisteren in de peilingen gehalveerd. De VVD staat in de peilingen net onder de dertig zetels waardoor een coalitie met het CDA niet op een Kamermeerderheid van 76 zetels uit zou komen.

Het is door de te verwachten aardverschuiving nog niet duidelijk welke partij de voorzitter van de Tweede Kamer mag leveren. De nieuwe Tweede Kamer komt volgende week donderdag voor het eerst in nieuwe samenstelling bijeen. Dan zal zij een nieuwe voorzitter kiezen. Het is niet langer een wet van Meden en Perzen dat de grootste partij de voorzitter levert.

De huidige Kamervoorzitter Weisglas (VVD) zei vanochtend tegen de VARA-radio voorstander te zijn van een ,,open verkiezing''. Hij is daarvoor nadrukkelijk kandidaat.

www.nrc.nlverkiezingen