Bungelen op de lijst: kom ik erin of niet?

Komen ze in de Kamer? Of vallen ze af? Elke lijst heeft kandidaten die op de wip zitten. Ze zullen de uitslagen nagelbijtend volgen.

Kandidaat-Kamerlid Harm Evert Waalkens (PvdA), tevens boer, vindt zichzelf ,,bij uitstek geschikt als verbindingsofficier tussen politiek en platteland''. Boris van der Ham (D66) heeft in de driekwart jaar dat hij nu volksvertegenwoordiger is ,,een paar moties ingediend, een natuurplan gepresenteerd en nu ben ik bezig een initiatief-wetsvoorstel op te stellen''.

Van der Ham was tot vorig jaar mei toneelspeler. Hij denkt dat ,,ik de kiezers heb laten zien dat ik vecht voor wat ik wil, want dit is nog maar een voorproefje van wat ik ga doen als ik er straks vier jaar mag zitten.'' Jan de Vries (CDA) wil ,,mijn ambities en kwaliteiten ontplooien en daarnaast voel ik mij betrokken bij de problemen in de maatschappij.'' De Vries zat tot voor kort in het onderwijs.

Ze hebben de landelijke media de afgelopen tijd nauwelijks of niet gehaald, maar ook voor hen is het vandaag de dag van de waarheid: de kandidaten op de wip. Misschien halen ze het. Maar misschien ook niet.

Ze staan op 39 (Waalkens), 5 (Van der Ham) of 40 (De Vries). Op 31 (Ineke Dezentjé Hamming, VVD), 10 (Paul Jungbluth, GroenLinks), 6 (Wien van den Brink, LPF), 5 (Dick Stellingwerf, ChristenUnie). Het is nagelbijten voor hen vandaag, nadat ze de laatste weken stad en land hebben afgelopen om campagne te voeren. Voor de partij natuurlijk. Maar ook voor zichzelf.

Neem Jan de Vries van het CDA. Zijn dagen begonnen vaak om zes uur. De Vries: ,,Dan beantwoord ik eerst mijn mails. Daarna breng ik de kinderen naar school. Dan één of twee werkbezoeken. Dan een bijeenkomst van de partij of een forum. En als ik dan tegen middernacht thuiskom, werk ik mijn campagnedagboek bij.''

Het CDA van Jan de Vries zette zijn kandidaten deze weken strategisch in. De Vries: ,,Bij ons worden de verzoeken om deel te nemen aan debatten en fora verdeeld.'' Voor zijn persoonlijke campagne heeft hij een website, www.jandevries.info: `Kijk op onderstaande menu's om te kijken wie ik ben en waar ik voor sta.' Ook zijn campagnedagboek staat op de site: `Vandaag weer de paden op en de lanen in. Ik heb een uitnodiging van drie afdelingen maar kan er maar twee bedienen.'

Ook Harm Evert Waalkens (www.waaromwaalkens.nl) heeft voor zijn persoonlijke campagne een site. Hij heeft ook een eigen affiche (`Kom op Groningen') en een comité van aanbeveling. Waalkens was PvdA-Kamerlid van 1998 tot 2002, maar viel bij de vorige verkiezingen buiten de boot. Waalkens: ,,Ik wilde eigenlijk niet zo'n site hoor, maar een groep mensen in de provincie was bezorgd omdat ik zo laag op de lijst stond. Die zeiden: `Potverdorie Harm Evert, jij moet weer in de Tweede Kamer. Jij hebt er verstand van.' Die wilden mij onder de aandacht brengen.''

Voerden De Vries en Waalkens nog voornamelijk campagne voor hun partij (Waalkens: ,,Ik was vanwege mijn goede contacten met de tuinbouw ook verantwoordelijk voor de rozen, ik denk dat ik er de afgelopen weken wel twintigduizend heb weggezet''), anderen waren vooral op stap voor zichzelf. Ineke Dezentjé Hamming, VVD: ,,Ik ben directeur van Rotterdam Port Promotion Council. Als Kamerlid wil ik me inzetten voor de ondernemingen in dit land. Dus ik organiseer ontmoetingen met ondernemers, ga praten met ondernemersorganisaties.'' Het `gastenboek' op haar site meldt voornamelijk mensen die op haar willen stemmen: `De Mercurius Group wenst u veel succes op de 22e! U kunt op onze stem rekenen!'

Ook Wien van den Brink (LPF) houdt het overzichtelijk: ,,Ik ga alleen nog maar naar bijeenkomsten voor boeren en tuinders.'' Van den Brink denkt om die reden ook te worden gekozen vandaag: ,,De vorige keer had ik 13.000 voorkeurstemmen. Daar reken ik nu weer op. Minstens.'' Heeft Van den Brink eigen affiches, Boris van der Ham (D66) heeft zelfs een eigen tv-spotje. Van der Ham: ,,Een persoonlijke campagne hoort bij onze partij. Wij surfen niet alleen mee met de lijsttrekker, maar willen zelf mensen vertegenwoordigen. Mijn tv-spotje is door een paar vrienden van mij gemaakt. Het is te zien op AT5 en TV West. Een mooi strak spotje.'' Uit www.borisvanderham.nl: `Op 17 januari kondigde ik een initiatiefwetsvoorstel aan tegen de bontfokkerij. Lees het nieuws hier.'

Wie al volksvertegenwoordiger was of is geweest, had de afgelopen weken geen problemen met het uitdragen van de standpunten van de partij. Zoals Dick Stellingwerf van de ChristenUnie, Kamerlid van 1994 tot 2002. Vorig jaar verloor hij onverwacht zijn plek. Hij mocht ,,het afgelopen half jaar de fractie adviseren''.

Die parate kennis van zaken over de standpunten van hun partij bezitten de echte nieuwkomers niet. Voor hen kwam bij de nervositeit rond de verkiezingen vaak ook nog de spanning van de onverwachte vragen op fora en spreekbeurten. Paul Jungbluth, GroenLinks: ,,Ik heb dertig jaar onderzoek gedaan naar kansenongelijkheid in het onderwijs. Nu heeft de partij mij gevraagd volksvertegenwoordiger te worden. Maar het ging wel snel, zodat ik niet over alle onderwerpen alle standpunten ken. Ik denk dat ik nog niks heb gezegd dat niet klopt. Maar soms denk je wel: potverdorie, hoe zit dat, en dan praat je er maar een beetje omheen.''

En hoe moet het als het vandaag niet lukt? Voor Harm Evert Waalkens is het simpel: werk genoeg op de boerderij. Hij is ook niet zenuwachtig. Waalkens: ,,Ik ben gewend aan veranderingen. Als een koe kalft, weet je ook nooit of het goed komt.'' Van den Brink heeft dezelfde houding: ,,Ik ben nul komma nul nul zenuwachtig. Als het niet doorgaat, dan baal ik een dag en ga weer aan het werk.''

Anderen troosten zich met de gedachte dat ze dan vast wel werk zullen vinden (Stellingwerf: ,,Ik maak mijn scriptie af en dan ga ik werk zoeken''), anderen kunnen weer terecht op hun werk. Dezentjé Hamming: ,,Als het niet lukt blijf ik gewoon directeur, een teleurstelling armer, maar een ervaring rijker.''

    • Gretha Pama