De werkgevers gruwen van de PvdA

Nederlandse topmanagers en ondernemers praten niet graag over hun stemgedrag. Maar een opiniepeiling onder werkgevers laat zien dat velen gruwen bij de gedachte aan een coalitie met de PvdA.

De topman en zijn stemgedrag: het laatste taboe in het bedrijfsleven. Bestuurders zijn tegenwoordig verplicht op tal van terreinen openheid van zaken te geven. Ze moeten vertellen hoeveel ze verdienen, hoeveel opties ze hebben en welke nevenfuncties ze bekleden. Maar politiek kleur bekennen is wettelijk (nog) niet verplicht.

De meeste topmannen laten zich politiek niet graag in de kaart kijken, zo leert een rondgang bij een twintigtal grote ondernemingen. De topmannen van onder meer Ahold, Blokker, De Telegraaf, KLM, ABN Amro, ING, Philips en Schiphol doen er het zwijgen toe. John de Mol, topman van mediaconcern Endemol, wil zich het liefst ,,a-politiek profileren'', aldus zijn woordvoerder.

Zelfs Hans Wijers, die in mei bestuursvoorzitter wordt van chemieconcern Akzo Nobel, wil niet zeggen of hij D66 gaat stemmen, de partij waarvoor hij minister van Economische Zaken was. ,,Iedereen wil nu graag commentaar van hem, maar daar doet hij niet aan mee'', aldus zijn woordvoerder.

Een enkeling wil wel wat zeggen. Natuurlijk KPN-topman Ad Scheepbouwer, die er nooit een geheim van heeft gemaakt een groot aanhanger van de VVD te zijn. Het liefst wil hij een coalitie CDA-VVD. Mocht het CDA-PvdA worden dan hoopt hij dat het een stabiele regering wordt. ,,We hebben genoeg tijd verloren'', zo laat hij weten. Ook Antony Burgmans van Unilever stemt VVD. ,,Ze hebben een financieel solide beleid gekoppeld aan een verantwoorde sociale politiek'', aldus Burgmans.

Aad Veenman, de baas van de Nederlandse Spoorwegen (NS), wil niet zeggen op wie hij stemt. De bestuursvoorzitter vindt het volgens zijn woordvoerder wel héél goed dat alle partijen van mening zijn dat de problemen op het spoor moeten worden aangepakt. Veenmans diplomatieke opstelling is begrijpelijk: de NS komt ook de komende jaren niet uit onder de bemoeienis van de overheid.

Theo Bouwman van uitgeefconcern PCM stemt PvdA. Hij vindt het belangrijk dat er in deze economisch moeilijke tijden een sociaal akkoord tot stand komt. Een coalitie CDA-PvdA zal hierover eerder overeenstemming bereiken. De PvdA heeft daarnaast tenminste nog oog voor het buitenland. ,,We zijn teveel met kleine Nederlandse problemen bezig.'' Hij denkt dat er met de PvdA in de regering ook meer (positieve) aandacht zal zijn voor media en cultuur. Bouwman heeft in het verleden wel eens D66 gestemd ,,maar alleen als de PvdA mij niet beviel''.

Maar Bouwman vertegenwoordigt met zijn stemgedrag een minderheid onder ondernemers, zo blijkt uit een gisteren gepubliceerde opiniepeiling van VNO-NCW. Volgens de werkgeversorganisatie stemt 44 procent van de ondernemers morgen VVD, slechts 13 procent gaat voor de PvdA, de CDA krijgt 27 procent van de stemmen. De steun voor de LPF, vorig jaar nog 6 procent, is helemaal verdwenen. Een meerderheid (69 procent) van de ruim 300 ondernemers die zijn ondervraagd vindt een coalitie CDA-VVD het meest gewenst. Sterker nog: kabinetsdeelname van de PvdA wordt door de meeste ondernemers zelfs ,,slecht voor de Nederlandse economie'' gevonden. Overigens was op het moment van de peiling, afgelopen zaterdag, de kandidatuur van PvdA'er Job Cohen voor het premierschap nog niet bekend.

VNO-NCW deelt de negatieve mening van zijn leden over de PvdA. De werkgeversorganisatie heeft door eigen economen een notitie laten opstellen waarin het verkiezingsprogramma van de PvdA wordt doorgelicht. Het PvdA-programma, zo concludeert VNO-NCW, betekent per saldo een lastenverzwaring van 1 miljard euro voor ondernemers, met name als gevolg van een voorgestelde energieheffing voor grootverbruikers. Ook zal de werkloosheid met de PvdA in het kabinet hoger uitkomen dan de 450.000 werklozen die al door VNO-NCW worden verwacht voor 2003.

Officieel geeft VNO-NCW geen stemadvies, maar de opiniepeiling, samen met de notitie en in combinatie met reclamespotjes (waarin wordt opgeroepen om in het stemhokje `werk' en `wegen' niet te vergeten) komt aardig in de buurt van een stemadvies. Het was in 1976 voor het laatst dat werkgevers zich zo openlijk uitlieten over de standpunten van de PvdA. Negen captains of industry schreven toen een open brief waarin zij PvdA-leider Den Uyl verweten het land ten gronde te richten. De `brief van de negen' zorgde toen voor veel opschudding.

Ook FNV-voorzitter Lodewijk de Waal blijft dit keer niet achter met een verkapt stemadvies. In het e-mailkrantje `FNV Nieuwsagenda' van afgelopen zondag zegt hij dat de `verkiezing' van Job Cohen zijn werkplezier ,,aanmerkelijk'' zou verhogen. En hij probeert zijn twaalfjarige dochter, die vegetariër is en SP `stemt', op andere gedachten te brengen: ,,Ik heb haar verteld dat Jan Marijnissen ooit in een worstenfabriek heeft gewerkt en dat Wouter Bos ook vegetariër is. Daar is ze niet erg van onder de indruk. Ze trapt niet in de trucs van haar vader en dat is heel goed.''

    • Stéphane Alonso