Chinezen te rijk voor eigen cola

Het drinken van een blikje Future Cola wordt beschouwd als een daad van vaderlandsliefde in China. Maar de steeds welvarender Chinese consument kiest vaker voor de Amerikaanse merken. `We leven toch in een global village?'

Waar de blikjes van Coca-Cola en Pepsi in China zijn opgesierd met foto's van Chinese popsterren en voetbalhelden, moet het `enige echte' Chinese colamerk het hebben van vijf kleine gele sterretjes tegen een rode achtergrond. Die sterretjes vind je ook op de Chinese vlag, en daarmee is het rood van concurrent Coca-Cola omgetoverd in het rood van de Chinese vlag. De sterretjes-cola drink je dan ook vooral uit vaderlandsliefde. ,,Future Cola, de cola van ons Chinezen zelf'', luidt de trotse slogan van het merk.

Juist toen het in 1999 in China tot anti-Amerikaanse woede-uitbarstingen en massale demonstraties kwam omdat de Amerikanen de Chinese ambassade in Belgrado hadden gebombardeerd, adverteerde de Oost-Chinese privé-ondernemer Song Qinghou volop met zijn kersverse Chinese cola. Dat was niet zo'n gek idee, want er vlogen stenen door de ruiten van Amerikaanse ketens als McDonald's, en daarmee leek de tijd rijp voor patriottisch koopgedrag onder de Chinese bevolking.

Song, die het grote Chinese frisdrankenconcern Wahaha leidt, waagde het in 1998 om de strijd aan te binden met Coca-Cola en Pepsi-Cola, merken die het symbool bij uitstek zijn geworden van de globalisering van de wereldeconomie. Song deed dat overigens tegen de wil van zijn buitenlandse zakenpartner, de zuivelfabrikant Danone, die niet kon geloven dat het mogelijk was om de strijd om de colamarkt te winnen van de twee gigantische concurrenten.

Song, die van zijn moeder die lerares was een winkeltje in schoolartikelen overnam, voegde aan het assortiment steeds meer voedingswaren toe. Daarmee groeide het bedrijfje uit tot een van China's grootste privé-concerns in voedingsmiddelen.

Song richt zich met zijn cola in eerste instantie op China's enorme boerenbevolking, die zo'n 800 miljoen zielen bedraagt. Hij is vooral geïnteresseerd in de armste provincies van het land, waar Coca-Cola en Pepsi nog geen distributienetwerk hadden opgezet. ,,Ik haal inmiddels in China zo'n 30 procent van de omzet van Coca-Cola en zo'n 60 procent van Pepsi'', zegt Song, een bescheiden man van middelbare leeftijd die het accent van zijn geboorteplaats Hangzhou nooit heeft afgeschud. Hij ontvangt in zijn hotelkamer in Peking, waar hij is voor opnamen voor een programma van de Chinese nationale televisie waarin de tien meest succesvolle ondernemers van het jaar worden gepresenteerd.

,,We maken veel reclame op de TV, zo kennen de boeren in afgelegen gebieden ons. Velen van hen hebben nog nooit van Coca Cola gehoord, en dan is onze cola de eerste waarmee ze in aanraking komen. Zo gaan ze Future Cola beschouwen als de enige echte, en dan willen ze later misschien geen Coca-Cola meer'', zegt Song, die niet erg wil ingaan op het nationalistische element in zijn publiciteitscampagnes. ,,China is een land in opkomst, en dan is het goed als we ook proberen om met eigen merken de strijd aan te binden met de multinationals'', is het enige wat hij erover kwijt wil.

In het Oost-Chinese Wenzhou, een rijke stad met daar omheen veel armere plattelandsgebieden, blijken veel mensen al te welvarend voor Future Cola. Zo gauw er ergens Coca-Cola of Pepsi te krijgen is, lijkt het moeilijk voor Future Cola om zich staande te houden. ,,Ik heb het vroeger wel verkocht, maar het liep niet erg. Ik ben er weer mee gestopt'', zegt een man met een winkel waar naast Coca-Cola en Pepsi ook zaken als sterke drank, instant noedels en batterijen te koop liggen. Juist de meer ontwikkelde mensen geloven niet erg dat mensen Future Cola zullen kopen uit nationalistische motieven. ,,We leven toch in een global village? We willen gewoon de beste en de lekkerste producten, het kan ons helemaal niet schelen waar die vandaan komen, als ze maar niet te duur zijn'', zegt een man die in de pauze van zijn kantoor even de straat is opgelopen om een kommetje noedelsoep te eten.

Een vrouw denkt daar anders over. Ze draagt een mooi rood met geel winkeluniform, en ze werkt als verkoopster in de modernste winkel van de hele straat. ,,China is erg in opkomst, de mensen willen daarom graag nieuwe, eigen producten kopen. Ik verkoop graag Chinese merken, want daarmee kan ik laten zien dat ik trots ben op mijn land. Zo kunnen we met zijn allen bijdragen aan de nationale groei.''

Haar mening lijkt door weinig anderen gedeeld te worden. De meeste Chinezen staan zeer pragmatisch tegenover de zaak, en kopen gewoon wat ze lekker en goed vinden. Daarmee zullen de politiek correcte gele sterretjes van de Future Cola het op den duur wellicht toch moeten afleggen tegen de hippe jonge popsterren op de blikjes van de concurrentie.