Het Mondriaan Kwartet sterk in beeldende kracht

Twintig jaar Mondriaan Kwartet werd zaterdag in het Amsterdamse Concertgebouw gevierd met een jubileumconcert en een feestelijke presentatie van de heel toepasselijk twintigste cd The Girlsssss Collection met muziek van Chiel Meijering aangeboden aan Job Cohen, burgemeester van Amsterdam. Deze toonde zich in zijn dankwoord, waarin hij zei dat dit een voorbeeld was hoe leuk het is om burgmeester van Amsterdam te zijn, een liefhebber van moderne muziek. Geen wonder, Cohen was jarenlang verbonden aan de met Gaudeamus samenwerkende Stichting Intro in Maastricht.

Avontuurlijk programmeren, dat komt meer voor, evenals het opdiepen van onbekend werk uit het nabije verleden. Maar wat het Modriaan Kwartet vooral onderscheidt is het accent op theaterproducties in de sectoren toneel, film en dans. Geen wonder dat vooral het beeldend vermogen van het kwartet indruk maakt, het kleurrijk musiceren. Beeldend is ook Dimitri Sjostakovitsj' meer symfonische dan kamermuzikale Twaalfde strijkkwartet opus 133. Het is tevens een subtiel eerbetoon aan de overleden Vassili Sjrinski, tweede violist van het Beethoven Kwartet, want niet toevallig zwijgt in lange passages de tweede viool. En ook het Vierde strijkkwartet uit 1985 van Vassili Lobanov (1947) is een elegisch visionaire muziek van brede adem, al toont Lobanov zich meer een kloon van Schnittke zoals blijkt uit verstilde passages die verwijzen naar monnikengezang.

Alleen al de uitspraken van Lobanov lijken op een beeldend surrealistisch gedicht: de componist heeft baat bij `zon, gras, wind, zee, bomen, Bach, Dostojevski, Fellini, vochtig asfalt, handlezing en liefde'. Hij behoort niet braafjes thuis te zitten, luisterend naar het huishoudelijk geraas binnen of naar dat van de auto's buiten. Zijn taak is te luisteren in de natuur en te bemiddelen tussen God en de mens. Russischer lijkt niet mogelijk!

Plaats tegenover deze mysticus de realist Chiel Meijering in muziek voorzien van provocerende titels als Een miljard billen voor blazersensemble (1981) of Was guckst du mir denn immer in die Bluse voor twee klavecimbels en elektrische gitaar (1993). Dat Meijering zich in The Girlsssss Collection (1999-2002) wijdt aan luchtige portretjes van pop- en filmsterren hoeft niet te verbazen. Tenslotte componeerde hij al eens in 1983 De neusgaten van Sofia Loren.

Het Mondriaan Kwartet bewees zijn kameleontisch vermogen door een Flairck-achtige bossanova van Meijering zowel gedreven als luchtig en los met flair en fantasie uit de snaren te borstelen. Ook bleek het in staat de oer-Russische lyriek `kosmische' kracht te verlenen. Om in Meijerings stijl te blijven: zeshonderd van spanning samengeknepen billen zaten daar in de Kleine Zaal tot zelfs op het podium en het gangpad toe.

Concert: Mondriaan Kwartet met werken van Lobanov, Meijering en Sjostakovitsj. Gehoord: 18/1, Concertgebouw Amsterdam. Opnamen door De Concertzender voor latere uitzending.