Freek spreekt de kiezers toe

Freek de Jonge houdt morgenavond na het laatste lijsttrekkersdebat zijn verkiezingsconference. Maar een stemadvies valt niet te verwachten.

Freek de Jonge speelt al wekenlang try out-voorstellingen van De stemming, de verkiezingsconference die hij morgenavond voor de VPRO houdt. Maar voor het opvallendste aspect daarvan kan hij niet oefenen – ook niet tijdens de uitverkochte generale van vanavond. Morgen zal De Jonge, samen met het publiek in het voormalige Grace-theater in Amsterdam-Zuidoost, kijken naar een rechtstreekse grootbeeldprojectie van het laatste lijsttrekkersdebat op Nederland 2. Tijdens zijn eigen live-optreden, dat nauwelijks een kwartier later begint op Nederland 3, zal hij daarop onmiddellijk reageren.

In tegenstelling tot de meeste andere artiesten, wier tournees al minstens anderhalf jaar van tevoren worden vastgelegd, geeft Freek de Jonge sinds geruime tijd de voorkeur aan actuele impulsen. Een jaar geleden had hij nog geen plannen voor een nieuwe conference. Na de moord op Pim Fortuyn werd in dit land echter zo veel losgewoeld, dat hij toch van zich wilde laten horen. En omdat de oudejaarsconference al was vergeven aan Youp van 't Hek, zou dat een conference op de avond van 1 januari worden, onder de titel De bedreiging. Toen het kabinet viel en de volgende verkiezingsdatum bekend werd gemaakt besloot De Jonge een geheel nieuw verschijnsel te introduceren: een conference aan de letterlijke vooravond van de verkiezingen.

Volgens opiniepeiler Maurice de Hond zal De stemming vast en zeker nog enige invloed uitoefenen op het stemgedrag. Woensdagochtend, als de stembussen al open zijn, hoopt De Hond de effecten van debat en conference te meten in zijn laatste peiling. ,,Ja, ik ben een factor'', beaamt de cabaretier spottend. Een rechtstreekse partijvoorkeur spreekt hij echter niet uit. Toen hem donderdagavond, na een inspeelvoorstelling in de Leidse Schouwburg, een grote bos rode rozen in de handen werd gedrukt, luidde zijn onmiddellijke reactie: ,,En ik wilde geen stemadvies geven.''

Wel noemt Freek de Jonge veel politieke namen – meer dan Youp van 't Hek op oudejaarsavond. Hij kijkt terug op Fortuyn (,,die denkt dat de Tweede Kamer een darkroom is waar je op je gevoel een heel eind komt'') en diens begrafenis, maakt grappen over Balkenende, Bos, Herben, Marijnissen, Ayaan Hirsi Ali en Emile Ratelband, behandelt D66 op verrassend passende wijze, maakt zich vrolijk over de pikant bedoelde Panorama-foto's van Winny de Jong en presenteert met veel technisch vernuft een persiflage op de vele peilingen. Verder heeft zijn conference sterk het karakter van een State of the Union, een kernachtige schets van de huidige stemming in dit land, deels met galmend effect – als een ware volksmenner – uitgesproken via een batterij microfoons op een spreekgestoelte. Zo maakt hij, hoog verheven boven het volk, komisch korte metten met de klaaglijke stemming die het laatste jaar in dit land heerste, en met de verzuchting dat je in dit land niet zou kunnen zeggen wat je wilt. Om tenslotte vast te stellen, dat we woensdag de keus hebben tussen ,,een land waarin je je zin krijgt, of een land waarin je zin krijgt''.

De stemming, dinsdagavond, Ned.3, 22.45-24.00u.

    • Henk van Gelder