Tips voor besluitelozen

Geen besluit kunnen nemen is geen ziekte, maar onhandig is het wel. Ellen de Bruin las een onderzoek over beslissingsvermijders. Gooi gewoon een muntje op.

Weet u ook nog niet wat te stemmen? Luxeprobleem. Het vermijden van beslissingen kan veel ernstiger vormen aannemen, zoals het `old sergeant syndrome': militairen aan het front blijken vaak niet in staat om de besluiten te nemen die nodig zijn om zichzelf en hun ondergeschikten te beschermen.

De Amerikaanse psycholoog Christopher Anderson, thans werkzaam aan de Universiteit van Tilburg, vroeg zich af wat er allemaal bij komt kijken als mensen géén beslissing kunnen of willen nemen. Het is een verschijnsel waarnaar weinig onderzoek is gedaan, schrijft hij in zijn artikel `The Psychology of Doing Nothing', de psychologie van het niets doen (deze maand in Psychological Bulletin). Hoewel sommige mensen vaker beslissingen vermijden dan anderen, en hoewel de gevolgen daarvan ernstig kunnen zijn, is het ook weer niet zo dat er sprake is van een psychische stoornis, dus klinisch psychologen hadden er weinig aandacht voor. En beslissingsonderzoekers hebben zich vooral gericht op de strategieën die mensen gebruiken als ze wél beslissingen nemen.

Volgens Anderson kunnen er bij de beslissingsvermijder een aantal zaken door het hoofd spelen, meer of minder bewust. Om te beginnen hebben mensen in het algemeen een voorkeur voor beslissingen waar geen actie voor nodig is, omdat iets doen nu eenmaal energie kost, en vinden mensen het prettig de zaken te houden zoals ze zijn. Verandering betekent vaak dat je ergens ook iets verliest, en daar houden mensen niet van. Als je niks doet, kun je geen spijt krijgen van wat je gedaan hebt, en je hoeft je ook niet schuldig te voelen als je het verkeerde hebt gedaan.

Ook stellen mensen soms hun beslissing uit omdat ze willen wachten tot er betere mogelijkheden komen of omdat ze geen verantwoordelijkheid voor een beslissing willen nemen. Dat gebeurt volgens Anderson vooral als de keuze moeilijk is, bijvoorbeeld als het gaat om kiezen tussen veel opties, tussen louter slechte opties of tussen opties die onderling weinig verschillen; als de situatie zich niet gemakkelijk in een net lijstje met plusjes en minnetjes laat samenvatten; of als iemand gewoon niet weet wat hij wil.

Het artikel van Anderson leest een beetje alsof hij de beslissing hoe hij zelf onderzoek zou kunnen doen naar dit verschijnsel nog even wilde uitstellen. Toch geeft hij nog wat tips voor besluitelozen. Die komen bijna allemaal neer op beter nadenken over wat verstandig is: misschien is het slim om niets te doen, meer informatie te zoeken, of gewoon even snel een knoop door te hakken.

Alleen zijn uitsmijter is anders: gooi een muntje op. Als je merkt dat je dan toch ineens een voorkeur hebt voor kop of munt, dan weet je wat je wilt.